[33/26] - 1971.: "Bolesław II" - Tom II - "Szczodry"

"Szczodry"

cykl: Bolesław II

Tom drugi

Elżbieta Cherezińska

„To, co jest klęską dla jednych, 

może być szansą dla drugich.”

Nic nie jest czarno-białe i jednoznaczne, zwłaszcza gdy mówimy o czasach, o których niewiele wiadomo, jest mało źródeł na ten temat, a te które są dostępne i ujawnione, przekazują zbyt jednostronnie wydarzenia stawiając od razu określoną łatkę. Taki los spotkał króla Bolesława Śmiałego, którego jeden czyn przekreślił wszystkie wcześniejsze dokonania i sukcesy. Pani Cherezińska w swojej dylogii składającej się z powieści „Śmiały” i „Szczodry” nie ocenia i nie wydaje jednoznacznych sądów. Zamiast tego zaprasza do dialogu z przeszłością, do zadawania pytań, do szukania własnych interpretacji. 

Pierwszy tom pokazywał młodego Bolesława, syna Kazimierza Odnowiciela, który podążał za swoimi celami o krok po kroku je realizował. W drugiej części „Szczodry” sprawa uzyskania korony i śmierć biskupa Stanisława, to dwa motywy, które najbardziej mnie interesowały.

Na bazie tych dwóch wątków autorka buduje rozbudowaną o wiele pobocznych wątków opowieść znacznie głębszą niż tylko prostą rekonstrukcję faktów. Bolesław Śmiały u Elżbiety Cherezińskiej nie jest ani krystalicznym bohaterem, ani postacią negatywną. Jawi się jako władca uwikłany w realia epoki, presję możnych, Kościoła i własnych ambicji. Wie, czego chce, i konsekwentnie dąży do realizacji swoich planów, nie uginając się ani przed Kościołem, ani przed możnymi. Koronacja nie stanowi jedynie zwieńczenia politycznej drogi, ale staje się punktem, w którym napięcia narastają do granic wytrzymałości.

Równie istotny jest konflikt z biskupem Stanisławem, ukazanym bez zbyt prostego wartościowania. Podobało mi się, że autorka nie gloryfikuje jego osoby tak jak to zrobił chociażby Wincenty Kadłubek, lecz pokazuje człowieka mającego własne ambicje, plany, żądania, próbującego wpływać na władcę, świadomego swojej pozycji, dążącego do wpływów, a momentami nawet zawistnego i skłonnego do działań, które trudno jednoznacznie usprawiedliwić. Autorka nie próbuje też rozstrzygać sporów, które od wieków dzielą historyków, lecz pozwala czytelnikowi zobaczyć, jak mogło wyglądać zderzenie dwóch silnych osobowości

Na tle tych wydarzeń wyraźnie wybrzmiewa też ewolucja samego władcy. Bolesław II Śmiały, którego poznaliśmy jako ambitnego i energicznego syna Kazimierza I Odnowiciela, dojrzewa, ale jednocześnie coraz boleśniej ponosi konsekwencje własnych decyzji.

Powieść pt. „Szczodry” jest dzięki temu powieścią o cenie władzy i o tym, jak jeden moment może zdominować pamięć o całym panowaniu. W efekcie druga część dylogii nie tylko dopełnia pierwszy tom pt.: „Śmiały”, ale też skłania do refleksji nad tym, jak tworzą się historyczne narracje i jak łatwo zapominamy o złożoności ludzkich wyborów. To książka wymagająca od czytelnika uważności, ale odwdzięczająca się bogactwem interpretacji i emocji.

Zarówno powieść „Śmiały”, jak i „Szczodry to udany przykład powieści historycznej, która nie tylko opowiada o minionych czasach, ale także przypomina, jak wiele wciąż pozostaje nieodkryte. I jak fascynujące potrafi być to, co ukryte w cieniu białych plam. Pokazuje, że historia nie jest martwym zbiorem dat, lecz żywą tkanką, którą wciąż na nowo odczytujemy. A jeśli przy okazji skłania do sięgnięcia po źródła, opracowania i dalsze lektury — tym lepiej.

To opowieść o jednym z najbardziej niejednoznacznych władców wczesnopiastowskiej Polski, lecz także próba zmierzenia się z epoką, którą znamy jedynie z rozsypanych, niepełnych kawałków. Pani Cherezińska świadomie korzysta z niewiadomych, tzw. białych plam, tworząc narrację, która łączy rzetelne osadzenie w realiach z literacką swobodą i wyobraźnią. Dzięki temu jej powieść nie tyle odtwarza historię, jest próbą połączenia faktów, przedstawienia pewnej wersji wydarzeń, które wysnuła na podstawie własnych poszukiwań, korzystania z dostępnych źródeł i opracowań historycznych.

Nie jest to książka, którą się czyta szybko, gdyż ma w sobie wiele wątków i można mieć wrażenie natłoku wydarzeń i osób. Jednak w ten sposób autorka nie skupiła się tylko na jednym motywie, lecz starała się pokazać całą oprawę wydarzeń. Jednocześnie taka forma opowiadania historii może stanowić punkt wyjścia do dalszych poszukiwań i refleksji.

Sięgając po dylogię o Bolesławie Śmiałym, trzeba mieć świadomość, że jest to wizja autorska, a nie jednoznaczny zapis dziejów. W powieści niektóre fakty zostają uproszczone, nadinterpretowane lub zmodyfikowane, by lepiej wpisać się w narrację. Powstaje pytanie, czy tak to było, a może zupełnie inaczej. Nie jest to jednak wada gatunku, lecz jego cecha charakterystyczna. Powieść historyczna nie aspiruje do rzetelnego odzwierciedlenia wydarzeń.  Jej zadaniem jest przybliżenie realiów epoki, ukazanie mentalności ludzi średniowiecza oraz mechanizmów władzy i polityki, które rządziły ówczesnym światem. 

Szczególnie mocno wybrzmiewa to w posłowiu, w którym autorka wiele wyjaśnia, dopowiada, co stanowi ważne uzupełnienie dylogii. Bardzo znaczące jest końcowe zdanie, które stanowi niejako podsumowanie całości. Pani Elżbieta Cherezińska przypomina bowiem, że polska historia zna trzech wielkich Bolesławów: Bolesława I Chrobrego - naszego pierwszego króla, Bolesława II Śmiałego, zwanego także Szczodrym — władcę o niepodważalnych sukcesach, nad którym jednak położył się „długi cień jednego czynu”, oraz Bolesława III Krzywoustego, który po koronę nie sięgnął, natomiast autorka zapowiada że chce sięgnąć po jego losy. To zatem staje się obietnicą kolejnej fascynującej podróży w głąb dziejów.

Recenzja tomu I "Śmiały"

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z wydawnictwem 

Wydanie: I

Data premiery: 25.11.2025 r.

Ilość stron: 480

Wymiary: 150x230 mm

Oprawa: miękka ze skrzydełkami (jest też wersja w twardej obwolucie)

ISBN 978-83-8335-709-6

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

Moja ocena: 5/6

Co będzie czytane? czyli nowości na mojej półce

Pierwsze kilkanaście dni lutego przyniosły mi nowe książki, które zagościły na mojej bibliotecznej półce, więc oczekiwanie na wiosnę minie mi w różnych klimatach. Oto poniżej na zdjęciach ich grzbiety:

Jak widać - gatunki są różne: kryminalne, obyczajowe, romantyczne, komediowe, mafijne, a nawet - Horror! A to u mnie bardzo rzadkie klimaty. Są też ciekawe poradniki i publikacje ocierające się się o naukowe rejony.

"Zagubieni w mroku" - To powieść o powojennej traumie, poplątanych ludzkich losach, a wreszcie o ponurej egzystencji pod koniec lat sześćdziesiątych w cieniu tajnych służb NRD.

"Niewłaściwe pytanie" jest pierwszym tomem cyklu „Poza nawiasem”. To historia o poszukiwaniu własnej tożsamości, będąca jednocześnie sprzeciwem wobec dominującej w Polsce atmosfery nietolerancji, braku zrozumienia dla „inności” i przyzwolenia na agresję, zwłaszcza w kierunku tych, którzy odstają od ogólnie przyjętej „normalności” i podążają własną drogą.

"Mad love" to trzeci tom  bestsellerowej serii o kłamstwach, zemście i miłości, która potrafi przetrwać nawet szaleństwo. Pierwszy tom to "Mad World" i drugi tom to "Mad as Hell"

"Jutro może być za późno" to nowa powieść Katarzyny Grzebyk, autorki ciepło przyjętej przez czytelników książki "Pomiędzy nami tajemnice"

"Czarownictwo dla zbłąkanych dziewcząt" określana, jako szokująca i niepokojąca, a jednocześnie piękna i budująca powieść. 

"Jestem wystarczająca" to historie kilku bohaterek, które różnie radzą sobie z niezdrowym dążeniem do perfekcji. Na drodze do zaprzyjaźnienia się na nowo z samą sobą będą cię wspierać mądre i empatyczne autorki.

"Mroczny rycerza" to trzecia część opowieści o braciach Marchettich, w której poznamy blizej trzeciego z braci: Giorgio. Pierwszy tom "Służąca diabła" i drugi tom "Piękna i egzekutor".

"To są jakieś jaja" to trzecia część serii "Faceci są beznadziejni", w której bohaterką jest Emily Larsen. Pierwszy tom "Chętnie przyjmę oświadczyny", drugi tom "Faceci są beznadziejni".

"Ukochany z piekła rodem" to wznowienie debiutanckiej powieści Alka Rogozińskiego, mistrza komedii kryminalnych, która w 2015 roku nie schodziła przez długi czas z list bestsellerów! 

"Złudzenia" to sensacyjna opowieść o mrocznych zakamarkach ludzkiej duszy, namiętności, trudnej drodze do wewnętrznej przemiany i odkrywaniu prawdziwego sensu istnienia.

"Ptaki, które śpiewają nocą" to opowieść o tym, że nie zawsze musisz mieć plan na przyszłość, a największe błędy czasami piszą najciekawsze historie

"Kwantowy kod zdrowia" pomaga zrozumieć, w jaki sposób kwantowa energia człowieka wpływa na to, że mimo zdrowego trybu życia czasem chorujesz, a medycyna klasyczna nie zawsze znajduje rozwiązanie? Szukasz głębszego zrozumienia, jak umysł, energia i ciało współtworzą twoje doświadczenie? Ta książka zaprasza do fascynującej podróży przez uzdrawianie kwantowe, psychosomatykę oraz holistyczne podejście do zdrowia, pokazując, jak świadomie wykorzystać potencjał kwantowej energii człowieka, by odzyskać pełną równowagę. (opis red.)

"Uzdrawiająca moc mis grających" pokazuje, że wibracje mis tybetańskich, indyjskich i kryształowych działają nie tylko na poziomie fizycznym. Poruszają także emocje, wspierając koncentrację, sen i ogólne samopoczucie. (opis red.)

[32/26] - 1970.: "Nie pasujemy do siebie" Tom IV - "Nie randkuj z młodszym facetem"

"Nie randkuj z młodszym facetem"

Seria: Nie pasujemy do siebie

Tom czwarty

Vi Keeland, Penelope Ward

"Każdego dnia trzeba żyć tak, 

jakby miał to być nasz ostatni dzień 

na tej ziemi."

Wiek to jedynie liczba, która przypomina nam, że z każdym kolejnym świętowaniem urodzin stajemy się o rok starsi. Dla jednych jest to powód do radości, inni wolą nie myśleć o upływie czasu i mają trudność z opuszczeniem swojej strefy komfortu, szczególnie, gdy dotyczy to ulokowaniu uczuć w kimś, z kim dzieli nas duża różnica. Utarło się bowiem przekonanie, że w takiej relacji to mężczyzna powinien być bardziej dojrzały, a kobieta nieco młodsza, przy zachowaniu niewielkiej różnicy lat.

Na takim właśnie tle Penelope Ward i Vi Keeland osadzają fabułę książki „Nie randkuj z młodszym facetem”, czwartego tomu serii "Nie pasujemy do siebie." Motywem przewodnim cyklu są relacje, które, przynajmniej na pierwszy rzut oka, nie mają prawa się udać. Billie i Colby z I tomu "Zasady randkowania", Laney i Holden z II tomu "Nie randkuj z siostrą kumpla" czy Devyn i Owen z III tomu "Dziewczyna na jedną noc" musieli pokonać liczne przeciwności, by zrozumieć, że to właśnie przy sobie odnaleźli to, czego szukali. Każda z tych historii udowadniała, że pozorne różnice charakterów i okoliczności nie zawsze są przeszkodą, a czasem wręcz fundamentem silnej relacji.

W czwartej odsłonie serii autorki skupiają się na Braydenie, który od pierwszego tomu przyciągał uwagę swoim sposobem bycia. Jego empatia, poczucie humoru, celne riposty i lojalność wobec przyjaciół sprawiały, że aż prosił się o własną historię. Do tej pory unikał poważnych związków, całkowicie poświęcając się zarządzaniu z kumplami kamienicą, korzystaniu z uroków życia  i działalności w Ryan’s House, ale teraz coraz bardziej zaczyna czuć, że brakuje mu stabilizacji. 

Wtedy poznaje Alex — inteligentną, pewną siebie kobietę, która pomaga przy remoncie Domu Ryana. Ich pierwsze spotkanie w hotelowym barze od razu wywołuje magnetyczną chemię i szybko odkrywają, jak wiele ich łączy. Największą przeszkodą okazuje się tylko, (albo aż) różnica wieku: Brayden ma 32 lata, Alex około czterdziestu, chociaż jej wiek nie pada ani razu przez całą fabułę. Ona boi się zaangażować, zwłaszcza że jest niewiele starsza od jego pasierbicy. Mimo silnej chemii i rosnących uczuć Alex uparcie stawia między nimi mur. 

Pierwsze rozdziały skupiają się głównie na stopniowym zbliżaniu bohaterów — rozmowach przeciągających się do późnych godzin, wspólnych chwilach i napięciu, które narasta z każdą kolejną stroną. Tempo narracji jest spokojne, a relacja rozwija się bez pośpiechu, co pozwala nam lepiej poznać emocje obojga. bohaterów. W pewnym momencie historia nabiera jednak znacznie większej dynamiki, gdy na jaw wychodzą wydarzenia z przeszłości, których Alex nie potrafi zignorować. To właśnie wtedy fabuła uderza z pełną mocą, a decyzje bohaterki niejednokrotnie budziły we mnie frustrację. Trudno było nie współczuć Braydenowi, który robił wszystko, by udowodnić, że jego uczucia są szczere i warte ryzyka.

Istotnym, niezwykle poruszającym wątkiem są jest wątek z dziećmi chorującymi na nowotwory. Obecność tego tematu dodaje historii głębi i autentyczności, a jednocześnie dostarcza wielu wzruszeń. Zarówno Brayden jak i Alex udzielają się w miejscowym szpitalu na oddziale onkologii dziecięcej. Ito kolejna rzecz, jaka ich łączy.

Ogromnym atutem książki jest także relacja między czterema przyjaciółmi — Owenem, Colbym, Holdenem i Braydenem. Ich przyjaźń przypomina braterstwo, niczym czterej muszkieterowie: jeden za wszystkich, wszyscy za jednego!  Podobnie ich partnerki tworzą silne zaplecze emocjonalne, zawsze gotowe stanąć po stronie swoich partnerów. Razem tworzą zgraną paczkę przyjaciół, którzy świetnie się dogadują, nie szczędząc sobie żartów, wzajemnych docinków, ale też bezwarunkowego wsparcia w najtrudniejszych momentach. której chce się kibicować i z którą chciałoby się spędzać czas.

„Nie randkuj z młodszym facetem” to kolejny dowód na to, że ten duet doskonale rozumie ludzkie emocje. Twórczość Penelope Ward i Vi Keeland od lat działa na mnie jak magnes. Niezależnie od tego, czy piszą wspólnie, czy osobno, potrafią doskonale wyważyć humor i emocjonalną głębię. Dialogi, które tworzą w swoich powieściach są naturalne, błyskotliwe, a relacje między bohaterami rozwijają się w sposób wiarygodny i niewymuszony. Pod warstwą romantycznej fabuły zawsze kryją się trudniejsze tematy, strach, radzenie sobie ze stratą, odpowiedzialność oraz odwaga, by zawalczyć o własne szczęście. Autorki z wyczuciem balansują między emocjami, nie popadając w przesadny patos, także, jeżeli chodzi o sferę erotyczną, która nie przytłacza tego, co najważniejsze: pozwolenie sobie na miłość. Z przemyślanym planem prowadzą naszą uwagę przez całą ich wachlarz: od uśmiechu, przez wzruszenie, aż po momenty, w których ścisk w gardle nie pozwala oderwać się od lektury. Zaskakujący zwrot akcji zmusza do zatrzymania się na chwilę i uporządkowania myśli, a finał przynosi satysfakcjonujące domknięcie historii, pozostawiając przyjemne ciepło, które zostaje na długo po odłożeniu książki. To opowieść nie tylko o miłości, lecz także o przełamywaniu schematów i odwadze, by zaufać własnym uczuciom — bo ulegając lękom i cudzym oczekiwaniom, można przeoczyć to, co naprawdę wartościowe.

Recenzja tomu I "Nie pasujemy do siebie"

Recenzja tomu II "Nie randkuj z siostrą kumpla"

Recenzja tomu III "Dziewczyna na jedną noc"

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z grupą wydawniczą Helion

 i wydawnictwem: 

Wydanie: I

Data premiery w Polsce wersji drukowanej i ebooka: 20.01.2026r.

Data premiery w wersji angielskiej: 15.09.2024 r

Ilość stron: 312 

Okładka: miękka

Wymiary: 140x208 mm

ISBN Książki drukowanej: 978-83-289-2448-2

ISBN Ebooka 978-83-289-2449-9

Rozmiar pliku Pdf:

3.5MB

Rozmiar pliku ePub: 3.5MB

Rozmiar pliku Mobi: 7.8MB

Rozmiar pliku mp3: 592.2MB

Tytuł oryginału:

The Rules of Dating a Younger Man (The Law of Opposites Attract #4)

Tłumaczenie: Wojciech Białas

Wydawnictwo: EditioRed

Moja ocena: 6/6

[31/26] - 1969.: "Parasolki"

"Parasolki"

Powieść o losach polskich sufrażystek

Dominika Buczak

„Gorsety realne

Gorsety mentalne

Poprzez wieki towarzyszą kobiecie

ograniczają

deformują

ciało, psyche

ciała odchodzą

gorsety zostają”

Dziś trudno uwierzyć, że zaledwie sto lat temu sytuacja kobiet wyglądała zupełnie inaczej niż obecnie. To, co dziś traktujemy jako oczywistość — możliwość nauki, pracy, decydowania o sobie czy zabierania głosu w sprawach publicznych — dla wielu kobiet tamtej epoki było marzeniem, często nieosiągalnym. Lektura książki "Parasolki" boleśnie przypomina, jak długa i wyboista była droga do praw, które dziś wydają się nam naturalne, a jednocześnie pokazuje, że wiele z tamtych zmagań wciąż wybrzmiewa we współczesnym świecie.

Akcja powieści rozgrywa się w latach 1908 do 1920, ale to wiem z opisu książki na stronie wydawnictwa. Obejmuje czas ważny w dziejach Polski nie tylko pod względem walki o niepodległość, ale też dążenie do uznania prawa wyborcze dla kobiet. Autorka splata losy bohaterek fikcyjnych z postaciami historycznymi, tworząc szeroką panoramę kobiecego doświadczenia tamtej epoki.

„Parasolki” należą do książek, które czyta się wolno, gdyż styl autorki nie pozwala szybko zanurzyć się w fabule i wymaga od czytelnika skupienia oraz cierpliwości. Choć temat jest niezwykle ważny, a język literacko dopracowany, momentami można odnieść wrażenie pewnego chaosu w konstrukcji narracji. Pani Buczak często przeplata bieżące wydarzenia z rozbudowanymi scenami z przeszłości, które mają charakter wspomnień, które zlewają się z tym, co dzieje się w chwili obecnej.

Dodatkowym utrudnieniem w odbiorze jest sposób konstruowania czasu. Autorka nie posługuje się konkretnymi datami ani wyraźnymi ramami chronologicznymi. Upływ lat wyłania się stopniowo z kontekstu wydarzeń i aluzji historycznych, jednak pozostaje bardzo płynny i niejednoznaczny. Brak jednoznacznego oznaczenia czasu sprawia, że orientacja w fabule opiera się w dużej mierze na domysłach, co potęguje wrażenie rozmycia narracji. W efekcie nie potrafiłam w pełni wniknąć w opowieść ani emocjonalnie zbliżyć się do bohaterek, mimo że ich historie mają wyraźny potencjał poruszania czułych strun, ale są one mało wyraziste, dogłębne i mocne.

Nie zdradzę za dużo, gdy napiszę, że pierwszy rozdział, rozgrywający się na Dworcu Wileńskim w Warszawie, toczy się przez kilkadziesiąt stron i opiera się na pozornie prostej sytuacji: Irena czeka na pociąg z Zakopanego, którym ma przyjechać Stasia, córka zmarłej dwa lata wcześniej kuzynki Stefanii. Ta kluczowa informacja ginie jednak w gąszczu retrospekcji, gdyż Irena, stojąc na peronie, przywołuje kolejne wspomnienia, które stopniowo zaczynają zlewać się z teraźniejszością, przez co granica między obiema płaszczyznami czasowymi staje się nieostra. I taka forma towarzyszy nam przez większość fabuły, więc nie jest to książka, którą czyta się szybko.

Na tym samym dworcu spotykają się trzy kobiety — Irena, Wanda i Stasia — które stają się osią całej opowieści. Każda z nich znajduje się na innym etapie życia, pochodzi z odmiennego środowiska i z różnych powodów znalazła się w tym miejscu. Ten punkt wyjścia ma ogromny potencjał: trzy perspektywy, trzy doświadczenia, trzy odmienne światy.

Trzy bohaterki można jednak odczytywać nie tylko jako indywidualne postacie, lecz także w wymiarze symbolicznym — jako reprezentantki różnych momentów w historii kobiecego doświadczenia. 

Irena uosabia przeszłość: została wychowana według dawnych zasad i funkcjonuje w ramach tradycyjnego modelu kobiecości, który ograniczał autonomię i narzucał określone role społeczne. Mimo że żyje już w nowej rzeczywistości, wciąż pozostaje silnie związana z porządkiem, który ukształtował jej sposób myślenia i postrzegania świata.

Wanda reprezentuje teraźniejszość — czas przejściowy, pełen napięć i konfliktów. Jest kobietą świadomą, zaangażowaną politycznie i społecznie, walczącą zarówno z carskim aparatem władzy, jak i z ograniczeniami narzucanymi kobietom przez obowiązujące normy. Jej postawa pokazuje moment przełomu, w którym sprzeciw wobec niesprawiedliwości przestaje być cichy i jednostkowy, a zaczyna przybierać formę świadomego działania.

Stasia natomiast symbolizuje przyszłość — jako nastoletnia dziewczyna dopiero wchodząca w dorosłe życie nie jest jeszcze w pełni uformowana przez społeczne oczekiwania i schematy. Jej perspektywa niesie nadzieję na zmianę oraz możliwość budowania własnej tożsamości w świecie, który — przynajmniej potencjalnie — oferuje kobietom większą wolność wyboru.

Autorka pokazuje ich codzienność w całej złożoności — od walki o równe traktowanie i prawo do decydowania o sobie, po dramaty biedy i niesprawiedliwości społecznej, które najmocniej dotykały kobiety i dzieci. To opowieść, która nie tylko przypomina o korzeniach ruchu kobiecego, ale też uświadamia, jak wiele z tamtych sporów i marzeń pozostaje aktualnych.

Niewątpliwie powieść „Parasolki” to lektura ważna i potrzebna, choć niepozbawiona uproszczeń typowych dla powieści beletrystycznych. Autorka nie ukazuje spektakularnych wydarzeń historycznych, lecz raczej codzienne życie, konieczne wybory, ale przede wszystkim sytuację kobiet i traktowanie ich rolę w ówczesnym społeczeństwie z narzuconymi ograniczeniami i formami oporu, jakie były dostępne kobietom z różnych warstw społecznych.

Czytając o losach bohaterek, trudno nie odnieść ich historii do sytuacji współczesnych kobiet, które mają prawo żyć według własnych zasad. Jednak nie wszystko wciąż zależy od ich decyzji. Na świecie nadal istnieją miejsca, w których kobiety nie mają nic do powiedzenia — cierpią, są poniżane i traktowane jak osoby pozbawione prawa do własnego zdania oraz decydowania o własnym życiu. Również w Polsce, mimo poczucia niezależności, wolność kobiet nie obejmuje wszystkich sfer. Wystarczy wspomnieć o protestach, które przetaczały się przez polskie miasta, gdy tysiące kobiet wychodziły na ulice, niosąc parasolki jako symbol sprzeciwu wobec ograniczania ich praw. Najsłynniejszym z nich był Czarny Protest z 3 października 2016 roku, zorganizowany przez Ogólnopolski Strajk Kobiet w odpowiedzi na próby wprowadzenia całkowitego zakazu aborcji. W kolejnych latach kobiety wielokrotnie manifestowały swoje postulaty — m.in. podczas Międzynarodowego Strajku Kobiet w 2017 roku, corocznych marszów Manifa oraz masowych demonstracji w 2020 roku po decyzji Trybunału Konstytucyjnego zaostrzającej prawo aborcyjne.

Tłumy kobiet wychodzących na ulice z parasolkami stały się symbolem solidarności i sprzeciwu wobec ograniczania praw. Ten obraz niezwykle mocno koresponduje z historiami bohaterek sprzed wieku i z samym tytułem powieści — parasolka, kiedyś atrybut codzienności i elegancji, dziś staje się znakiem widzialności, protestu i determinacji w walce o swoje prawa. Pokazuje to, że choć prawa kobiet formalnie są dziś szersze niż sto lat temu, potrzeba upominania się o siebie pozostaje wciąż żywa.

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z Bogną Piechocką z PRart Media

Wydanie: I

Data premiery: 12.11.2025r.

Ilość stron: 400

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Wymiary: 143x205 mm

ISBN: 978-83-08-08663-6

E-book
Formaty: epub, mobi
Data premiery: 12.11.2025
ISBN: 978-83-08-08788-6

Audiobook (MP3)
Wydanie: I
Formaty: mp3
Czyta: Daria Brudnias
Czas trwania: 776 min.
Data premiery: 29.12.2025
ISBN: 978-83-08-09327-6

Moja ocena: 4/6

[30/26] - 1968.: "Saga Norn" Tom I "Hanna

Ela Downarowicz

„Zaufaniem nie każdego można obdarzyć.”

Zawsze przyciągają mnie powieści, które pozwalają przenieść się do minionych czasów. Lubię historie, w których przeszłość ożywa nie tylko jako tło wydarzeń, ale jako świat pełen dawnych wierzeń, obyczajów i ludzkich wyborów. Jeśli dodatkowo są to czasy wikingów — surowe, brutalne, a jednocześnie przesiąknięte magią i symboliką — moja ciekawość staje się niemal nieodparta. W przypadku książki „Hanna” szczególnie zaintrygowała mnie nazwa trylogii: Saga Norn, sugerująca obecność run, duchowości i pradawnych tradycji, które od zawsze fascynują mnie w nordyckich opowieściach.

Osiemnastoletnia Hanna przybywa łodzią do portu w Mogat z jednym celem: ma zabić młodego jarla Uhtreda, który właśnie odziedziczył tytuł po zamordowanym ojcu. Oficjalnie podaje się za osobę szukającą pracy, a matka jarla — Runa — akurat potrzebuje pomocy w kuchni. Uwagę dziewczyny przyciąga wojownik Ubbe, jeden z braci krwi Uhtreda, którego widok zapiera jej dech w piersiach. On jednak od początku okazuje jej niechęć i podejrzliwość. Równie silne wrażenie robi na niej sam Uhtred, który choć nie szuka głębszych relacji, zaczyna darzyć Hannę uczuciem. Tymczasem dziewczyna skrywa prawdziwy powód przybycia do Mogat: musi wykonać rozkaz okrutnego wuja Olafa, który uwięził jej matkę i siostrę, obiecując ich uwolnienie dopiero po śmierci jarla.

Ten opis może sugerować przewidywalną historię, ale im dalej, tym bardziej okazuje się, że nic tu nie jest oczywiste. Autorka prowadzi fabułę w sposób, który wielokrotnie zaskakuje, a konsekwencje podejmowanych decyzji potrafią zmienić bieg wydarzeń w najmniej spodziewanym momencie.

Akcja obejmuje kilkanaście lat — od 976 do 989 roku — i prowadzi przez burzliwy świat Norwegii rozdartej waśniami, walką o władzę oraz kruchą równowagą rodowych sojuszy. To opowieść nasycona emocjami, dynamicznymi wydarzeniami i rozbudowaną galerią postaci. Bohaterowie nie są jednoznaczni: obok ludzi zdolnych do wielkich poświęceń obok ludzi zdolnych do wielkich poświęceń pojawiają się bezwzględni też czarne charaktery, a podział na dobro i zło rzadko bywa jednoznaczny.

Fabuła skupia się głównie na tytułowej Hannie, jednak jest to wyraźnie historia wielowątkowa. Poznajemy ją w narracji trzecioosobowej, dzięki czemu śledzimy nie tylko losy bohaterki, ale także innych postaci — ludzi, z którymi splatają się jej dzieje: rodziny, przyjaciół, sprzymierzeńców i wrogów. Miłość, intrygi, zdrada, ambicje i lojalność zostają wystawione na ciężką próbę, podobnie jak więzi rodzinne i przyjacielskie. Każdy wybór niesie za sobą cenę, a granica między obowiązkiem wobec rodu a pragnieniem serca okazuje się wyjątkowo cienka.

„Hanna” to przede wszystkim opowieść o sile kobiety, tej fizycznej, emocjonalnej i duchowej. Autorka bardzo wyraźnie pokazuje, jak kobiety były wówczas postrzegane: miały znać swoje miejsce, przestrzegać tradycji i nie wychylać się poza narzucone ramy. Każde złamanie zasad nie było mile widziane, a często wręcz karane. Na tym tle przemiana Hanny robi ogromne wrażenie. Jej droga od zastraszonej dziewczyny wykonującej rozkazy wuja do wojowniczki dowodzącej drużyną wikingów budzi szok i podziw. W X wieku kobieta nie mogła zostać jarlem, a jednak Hanna przełamuje te ograniczenia dzięki determinacji, odwadze i umiejętnościom.

W powieści obecny jest również subtelnie wpleciony mistycyzm, który objawia się w zdolności jasnowidzenia, zarówno u Hanny, jak kobiety z jej rodu. Odziedziczyła ten dar po swojej zamordowanej ciotce Astrid, która staje się duchowym opiekunem bohaterki i bliskich jej osób. Ta umiejętność nie dominuje fabuły, jak i magia nie przytłacza wydarzeń, lecz stanowi naturalny element nordyckiego świata, w którym sacrum i codzienność przenikają się na każdym kroku, pokazując, że życie i śmierć pozostają ze sobą nierozerwalnie połączone.

Mało jest jednak w tej powieści run, które towarzyszą nam wprawdzie w warstwie graficznej, lecz zabrakło mi ich w samej treści, jako jednego z wątków fabularnych. Patronką tej części sagi jest runa Othala, której symbol oddziela poszczególne epizody wydarzeń. Została wybrana z rozmysłem; widać, że autorka zna znaczenie run, ponieważ Othala wiąże się z rodziną, rodowymi więzami, tradycją i ochroną dziedzictwa. Mimo to w samej narracji run właściwie nie ma, a właśnie tego się spodziewałam. Uważam, że nadały by one dodatkowego waloru i tajemniczości.

Drugą kwestią, której nieco mi zabrakło w tej opowieści, jest sprecyzowanie wieku bohaterów. O ile w przypadku Hanny informacja ta pojawia się już w blurbie, o tyle przy pozostałych postaciach można jedynie domyślać się ich wieku na podstawie wyglądu czy pełnionych ról. Osobiście lubię tego typu szczegóły, ponieważ pomagają mi lepiej wyobrazić sobie bohaterów i jeszcze mocniej zanurzyć się w opowiadaną historię. To jednak jedynie drobne, bardzo subiektywne odczucie, które nie wpływa na ogólny odbiór powieści.

Aspektem, który przykuwa uwagę jest warstwa uczuciowa, która w powieści została poprowadzona w sposób niestandardowy, z wyczuciem i niezwykle wciągający. Autorka nie prowadzi tego wątku w sposób przewidywalny, lecz rozwija relacje między bohaterami w zaskakującym splocie wydarzeń, ukazując ludzkie słabości, błędy i konsekwencje złych decyzji.

Jednocześnie z niezwykłą dbałością opisuje ludzkie losy oraz świat wikingów i norweskiej Północy. Nie ma tu rozbudowanych, krwawych opisów bitew ani makabrycznych scen. Wiele wydarzeń przedstawionych jest skrótowo, zwłaszcza gdy obejmują kilka lat, jakby autorka świadomie wybierała to, co najważniejsze. Dba przy tym o komfort czytelnika, gdyż zaznacza wyraźnie czas wydarzenia, co ułatwia śledzenie historii rozciągniętej na kilkanaście lat. Najistotniejsze wątki rozwija dokładniej, wyzwalając całą gamę emocji, od niepokoju po wzruszenie.

Każdy z tomów "Sagi Norn" połączony jest inną nicią, a w tej części, zgodnie z podtytułem „Nić wojny”, to właśnie wątek konfliktu splata losy bohaterów. Norny, prządki przeznaczenia, tkały nitki życia i losów ludzi oraz bogów, decydując o tym, co nieuchronne. Podobnie w tej historii wojna i polityczne intrygi stają się nicią, która splata wydarzenia z wyborami Hanny, z relacjami, które buduje, oraz z próbami odnalezienia własnej siły. To subtelne nawiązanie sprawia, że wątek wojny stanowi jeden z motywów, który kształtuje decyzje bohaterów, wpływa na ich losy i stawia ich przed trudnymi dylematami moralnymi, czyniąc opowieść jeszcze bardziej wielowymiarową i poruszającą.  Jeśli kolejne tomy utrzymają ten poziom, „Saga Norn” ma szansę stać się jedną z tych opowieści, do których wraca się z prawdziwą przyjemnością.

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z wydawnictwem 

Wydanie: I

Data premiery: 20.01.2026r.

Ilość stron: 352

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Wymiary: 135 × 208 mm

ISBN 978-83-8293-328-4

Wydawnictwo: Videograf

Moja ocena: 5/6

[29/26] - 1967.: "Outremer" Tom II "Cienie Wenecji"

"Cienie Wenecji"

seria: Outremer

Tom drugi

Bogumił Wójcik

„nie każda podróż czyni nas szczęśliwymi"

Wenecja, którą dzisiaj znamy, to miasto pocztówkowe: pełne światła odbijającego się w wodzie, tłumów na placu św. Marka i kamiennych mostów spinających brzegi kanałów. Trudno jednak zapomnieć, że ta zachwycająca sceneria ma swoją znacznie mroczniejszą, bardziej niepokojącą przeszłość. W powieści „Cienie Wenecji” autor cofa nas do czasów, gdy miasto dopiero budowało swoją potęgę, a jego piękno było nierozerwalnie związane z chaosem, intrygą i walką o wpływy. To drugi, a właściwie trzeci tom serii „Outremer”,  bo tom pierwszy pt.: „Kraj za morzem” i drugi pt.: „Bramy Damaszku” ukazał się w jednym wydaniu pod wspólnym tytułem „Ziemia Obietnic”.

Akcja osadzona w dwunastowiecznej Wenecji wciąga od pierwszych stron, przenosząc nas do miasta laguny, pełnego splendoru, ale i mrocznych tajemnic skrywanych w cieniu pałaców, wąskich uliczek i cichych kanałów. Na tym tle poznajemy dalsze losy jednego z bohaterów „Ziemi Obietnic” Rogera de Ribemont, który wraca do rodzinnych stron, by zderzyć się z przeszłością. Tajemnicze morderstwo i  losy jego rodziny stanowi punkt wyjścia do intrygi pełnej napięcia, zdrad i nieoczekiwanych zwrotów akcji. 

W „Ziemi Obietnic” Roger nie wiedział kim jest, bo pewne wydarzenia wytarły przeszłość z jego pamięci. Jednak jego postać i sprawy niknęły w wielości wydarzeń , osób i wątków. Teraz odzyskał częściowo świadomość swojego pochodzenia, co sprawia, że wraca do domu, ale nie jest to szczęśliwy powrót. 

W pierwszej części serii „Outremer” miałam już pewien obraz Rogera de Ribemont, ale dopiero tutaj poczułam, że naprawdę wchodzę w jego historię bardziej bezpośrednią, bardziej skupioną  bardziej dramatyczną. Wenecja okazała się idealnym miejscem na taką opowieść ze swoją mroczną, gęstą od intryg stroną, pełną mgły, błota i sekretów, które potrafią zmienić losy nie tylko jednego człowieka, ale całej Europy. Bardzo podobało mi się to, że Wenecja nie jest tu tylko tłem, lecz żywym organizmem, w którym każdy krok może prowadzić do odkrycia kolejnego sekretu. To miasto żyje, oddycha, otacza swoim klimatem, a każdy zaułek może kryć wskazówkę lub zagrożenie. Nie ma tu nic z pocztówkowego uroku, a zamiast tego dostajemy miasto, które żyje polityką, złotem i szpiegostwem. 

W tle politycznych rozgrywek i osobistej tragedii Rogera pojawia się również wątek serii brutalnych morderstw dokonywanych przez tajemniczą bestię. Ataki są nagłe, chaotyczne i pozornie nielogiczne, co potęguje atmosferę strachu panującą w mieście. Roger stopniowo odkrywa, że nie ma do czynienia z istotą pochodzenia zwierzęcego, lecz z potworem stworzonym przez człowieka — kimś, kto skrywa się wśród mieszkańców miasta. Ta tajemnica splata się z innymi wątkami powieści i jeszcze mocniej podkreśla motyw moralnego rozkładu świata, w którym największe zagrożenie nie czai się w mroku kanałów, lecz w ludzkiej naturze.

Muszę przyznać, że „Cienie Wenecji” czytało mi się znacznie lepiej niż dwie poprzednie części. Wydarzenia posuwają się naprzód szybko, tajemnice odsłaniają się stopniowo, a zwroty akcji pojawiają się w idealnych momentach. Autor znalazł bardzo dobry rytm: dynamiczny, ale nie chaotyczny; bogaty w szczegóły, ale nieprzytłaczający. Tajemnice odsłaniają się jedna po drugiej, a zwroty akcji pojawiają się w idealnych momentach. Miałam poczucie, że historia naprawdę płynie – bez dłużyzn, bez przestojów i zbędnych opisów. 

W tej części pojawia się też wiele postaci, które naprawdę zapadają w pamięć. Tomasso — sprytny hazardzista, który potrafi wyczuć okazję szybciej niż inni. Carlotta de la Valette — kobieta, której nie da się jednoznacznie ocenić. I Dioklecjan — bizantyjski szpieg, który jest uosobieniem wszystkiego, co w tej książce najciemniejsze: intryg, manipulacji, gry prowadzonej w cieniu. 

Bogactwo ciekawych postaci, dynamiczna narracja, poszukiwanie prawdy, poszukiwanie skarbu Bizancjum, ale też wątek romansu to elementy, które sprawiły, że trudno było mi odłożyć książkę choćby na chwilę. Jeśli kolejne tomy będą trzymały ten poziom, to „Outremer” stanie się jedną z tych serii, do których wraca się z przyjemnością. Druga odsłona tej serii to nie tylko dynamiczna powieść przygodowo-historyczna, ale także opowieść o chciwości, lojalności i moralnych kompromisach w świecie, gdzie honor przegrywa z wagą monety. Pan Bogumił Wójcik pokazuje Wenecję jako szachownicę dla politycznych graczy i robi to w sposób przekonujący, mroczny i wciągający. Dla mnie to moment, w którym seria naprawdę rozwinęła skrzydła  i zdecydowanie zostawiła mnie z apetytem na więcej.

Recenzja tomu I "Ziemia Obietnic"

Egzemplarz książki otrzymałam w ramach współpracy z portalem 

Wydanie: I
Data premiery: 21.11.2025r.
Ilość stron: 368
Wymiary: 160 x 241 mm
Okładka: twarda z obwolutą
ISBN: 978-83-68574-04-3

E-book: EPUB: Rozmiar: 2,6 MB
Ilość stron: 320
ISBN 978-83-68574-06-7
Wydawnictwo: Astra
Moja ocena: 5/6

[28/26] - 1966.: "Bolesław II" - Tom I - "Śmiały"

"Śmiały"

cykl: Bolesław II

Tom pierwszy

Elżbieta Cherezińska

„Tylko głupcom może się wydawać, 

że porządek świata ustalony jest 

raz na zawsze.”

Na kartach polskich dziejów widnieje wiele tzw. białych plam – niejasnych okoliczności, luk w przekazach i niepełnych losów postaci historycznych. Wokół wielu z nich narosły przez wieki nieporozumienia, mity oraz nieprawdziwe opinie, przez co dziś znamy jedynie fragmenty ich życia, często zniekształcone przez czas i interpretacje kronikarzy. Na taki stan rzeczy wpływa wiele czynników: skąpość źródeł pisanych, ich stronniczość czy późniejsze dopiski, które zaciemniają obraz wydarzeń oraz charakterów poszczególnych osób.

Szczególnie dotyczy to pierwszych dziesięcioleci istnienia państwa polskiego. Z tego okresu zachowało się niewiele wiarygodnych przekazów, dlatego historykom trudno jednoznacznie odtworzyć bieg wydarzeń i motywy działań ówczesnych władców. Ta niepewność staje się jednak doskonałym polem dla wyobraźni oraz snucia hipotez, które często stanowią kanwę powieści historycznych. Jedną z nich jest książka „Śmiały” autorstwa Elżbiety Cherezińskiej – pierwszy tom dylogii opowiadającej o królu Bolesławie, władcy odartym z legendy i jednoznacznych ocen, ukazanym w całym skomplikowaniu epoki, w której przyszło mu rządzić.

To książka, w której akcja nie pędzi ani nie ma spektakularnych zwrotów akcji. Czytanie tej powieści wiąże się z ciągłym weryfikowaniem treści z faktami historycznymi, więc w przypadku większości przedstawionych wydarzeń jest wiadomo, jak się skończyły. Autorka prowadzi nas od jednego zdarzenia do drugiego, wrzucając własne interpretacje, więc jedynie tu można być zaskoczonym. Sięgając po luki w przekazach historycznych, pani Cherezińska tworzy własną wizję dziejów, w której fakty przeplatają się z autorską interpretacją. Jednym z przykładów takiego zabiegu jest kwestia narodzin Bolesława Śmiałego. W powieści jako rok jego urodzenia podany zostaje 1043, podczas gdy częściej wskazuje się rok 1042 – ale to również zależy od źródeł, na które powołuje się autorka.

Podobnie postępuje w przypadku postaci Mieszka, brata Bolesława, o którym zachowało się wyjątkowo niewiele informacji. Brak jednoznacznych źródeł dotyczących jego losów pozwala pisarce na swobodną interpretację zarówno okoliczności jego śmierci, jak i roli, jaką pełnił w państwie. W powieści pani Cherezińskiej przedstawia konkretną wersję wydarzeń, opisując sposób, w jaki Mieszko ginie, a także przypisując mu zarząd nad Pomorzem. Tymczasem według przekazów historycznych region ten został powierzony Władysławowi Hermanowi, a nie Mieszkowi, co stanowi kolejną rozbieżność między fikcją literacką a ustaleniami historyków. 

Pierwsza część dylogii rozpoczyna się w momencie narodzin Bolesława, a więc od wizyty na dworze Kazimierza Odnowiciela w Krakowie. W powieści miejscem narodzin przyszłego władcy to właśnie to miasto zostaje wskazane, jako świadek tego zdarzenia. To kolejna niewiadoma w dziejach Polski. Kraków i Poznań wysuwają się na pierwszy plan jako główne ośrodki władzy, podczas gdy Gniezno po zniszczeniu przez Brzetysława I Czeskiego pozostaje nieco na uboczu, pełniąc raczej funkcję symbolicznego centrum niż tętniącego życiem ośrodka politycznego. To właśnie tym miejscom autorka poświęca najwięcej uwagi, ukazując trudny moment w dziejach państwa oraz ogrom odpowiedzialności spoczywającej na barkach jego władców. Odkrywanie takich „smaczków” dodaje lekturze dodatkowej satysfakcji.

Polska przedstawiona w powieści nie jest krajem silnym i stabilnym. Wręcz przeciwnie – to państwo wyniszczone wcześniejszymi kryzysami, osłabione wewnętrznymi konfliktami i zagrożone zewnętrznymi interwencjami. Kazimierz Odnowiciel jawi się jako władca zmuszony do odbudowy struktur państwowych niemal od podstaw, co nadaje całej narracji ton niepewności i ciągłej walki o przetrwanie. W takim właśnie świecie dorasta przyszły król, obserwując z bliska mechanizmy władzy, kompromisy polityczne oraz konsekwencje podejmowanych decyzji.

Istotnym elementem kreacji świata przedstawionego jest także zestawienie dwóch porządków duchowych: chrześcijańskiego oraz świata dawnych, pogańskich wierzeń, które mimo upływu niemal stu lat od chrztu Mieszka I wciąż pozostają żywe w świadomości ludzi. Elżbieta Cherezińska wyraźnie pokazuje, że proces chrystianizacji nie był jednorazowym aktem ani całkowitym zerwaniem z przeszłością, lecz długotrwałym i skomplikowanym zjawiskiem, obejmującym zarówno sferę polityczną, jak i mentalność społeczeństwa.

W powieści chrześcijaństwo funkcjonuje jako oficjalny fundament władzy i porządku państwowego, ściśle związany z instytucjami Kościoła oraz dworem książęcym. Jednocześnie w codziennym życiu bohaterów wciąż obecne są dawne wierzenia, obrzędy i przesądy, zakorzenione w tradycji oraz ludowej wyobraźni. Te dwa porządki duchowe nieustannie się przenikają, tworząc napięcie charakterystyczne dla epoki przejściowej, w której stare jeszcze nie zanikło, a nowe nie zdążyło się w pełni ugruntować. Zderzenie chrześcijaństwa z pogańskim dziedzictwem pozwala autorce pogłębić obraz średniowiecznej rzeczywistości oraz lepiej oddać sposób myślenia ludzi tamtych czasów.

Siłą w tej historii są też kobiety, zarówno te znane z przekazów źródłowych, jak i bohaterki fikcyjne, które uzupełniają luki w narracji i pozwalają lepiej oddać realia epoki. Pani Cherezińska przedstawia je jako osoby inteligentne, ambitne i świadome swojej pozycji, funkcjonujące w świecie zdominowanym przez mężczyzn, lecz potrafiące wpływać na decyzje władców, kształtować relacje polityczne oraz dbać o ciągłość rodów. Dzięki temu kobiety nie są w powieści biernymi obserwatorkami historii, lecz jej aktywnymi uczestniczkami, a ich obecność nadaje narracji głębię obyczajową i emocjonalną.

Uzupełnieniem tej dbałości o szczegóły jest zamieszczona na końcu książki genealogia rodów – zarówno historycznych, jak i fikcyjnych. To praktyczne narzędzie porządkujące bogaty świat powieści, ułatwiające orientację w skomplikowanych powiązaniach rodzinnych i podkreślające rozmach konstrukcji świata przedstawionego. Jednocześnie genealogia stanowi wyraźny sygnał, że autorka z równą uwagą traktuje fakty i elementy fikcyjne, dbając o wewnętrzną spójność narracji.

Powieścią „Śmiały” pani Cherezińska przypomina, że historia jest przestrzenią otwartą, pełną pytań, na które nie zawsze znajdziemy jednoznaczne odpowiedzi. A jednak to właśnie ta niepewność czyni ją tak pociągającą. Podkreśla to słowami zamieszczonymi na okładce, pisząc: „Historii uczymy się w czasie przeszłym dokonanym. Ja chcę ją opowiadać w czasie teraźniejszym, chcę zaprosić Czytelników do chwili jej tworzenia.” Dzięki interpretacji stworzonej przez autorkę możemy zajrzeć w miejsca, gdzie działa się nasza historia około 1000 lat temu i choć na chwilę poczuć puls epoki, która wciąż jest niepełna i stawia wiele pytań, na które trudno znaleźć odpowiedź.

Recenzja tomu II: "Szczodry"

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z wydawnictwem 

Wydanie: I

Data premiery: 28.10.2025 r.

Ilość tron: 440

Wymiary: 150x230 mm

Oprawa: miękka ze skrzydełkami (jest też wersja w twardej obwolucie)

ISBN 978-83-8335-696-9

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

Moja ocena: 5/6