[43/26] - 1981.: "Poza nawiasem" Tom I "Niewłaściwe pytanie"

"Niewłaściwe pytanie"

seria: Poza nawiasem 

Tom pierwszy

Dorian Frank

„Każde zdarzenie do czegoś prowadzi”

Literatura, także ta beletrystyczna, coraz częściej staje się przestrzenią do rozmowy o tematach trudnych i niewygodnych społecznie, o których wciąż budzą kontrowersje i emocje. „Niewłaściwe pytanie” Doriana Franka wpisuje się w ten nurt, podejmując problem tożsamości, uprzedzeń oraz społecznej presji, która wciąż silnie oddziałuje na życie człowieka.

Poznajemy w niej trzydziestodziewięcioletniego Tomasza Malickiego zwanego „Tommy”, pochodzi z małej śląskiej miejscowości „Małe Łany”, a od 20 lat mieszka w Katowicach. Pracuje w niewielkiej firmie reklamowej jako grafik kreatywny, więc może wykonywać zlecenia zdalnie. Bardzo mu to odpowiada, zwłaszcza przez ostatnich kilkanaście miesięcy, gdyż niechętnie wychodzi do ludzi. Zamknął się w sobie, odcinając się od wszelkiego życia, zarówno towarzyskiego, jak i rodzinnego po tym, jak rok temu zawalił mu się świat w momencie śmierci ukochanej żony Kasi. Tomasz pogrążył się w depresji, dzień jest podobny do dnia, a on wciąż nie może wyjść ze swojej izolacji, mimo upływu czasu. Dopiero nieoczekiwany wyjazd służbowy do Warszawy staje się początkiem wydarzeń, które zmuszą go do konfrontacji z samym sobą. Wraz z jego bieżącymi wydarzeniami poznajemy też niektóre epizody z przeszłości, które odcisnęły piętno w jego pamięci.

Bohater opowiada nam na początku w sposób opisowy o swoich traumatycznych doświadczeniach z dzieciństwa, gdy był narażony na nienawiść wśród niektórych rówieśników, pokazując, do czego są zdolni ludzie wychowani na tego rodzaju poglądach i ograniczonych przekonaniach. Tomek zaznacza, że nigdy nie był i nie jest gejem, ale jego wygląd i introwertyczne zachowanie w szkole wyzwoliło u innych niechęć do niego i w efekcie wyzwoliło pierwotne instynkty u napastników.

Autor prowadzi fabułę w dwóch przestrzeniach czasowych oznaczonych słowem „Wtedy”, czyli cofamy się o dwa lata, by poznać niektóre charakterystyczne scenki z małżeńskiego życia Tomasza. Natomiast obecne wydarzenia nie są w ogóle oznaczone żadnym rokiem, a szkoda, bo wówczas byłoby od razu jasne, że coś dzieje się w czasie teraźniejszym. W trakcie czytania można się do tego przyzwyczaić, ale takie oznaczenie jest zawsze bardziej klarowne dla poznawania danej historii.

„Niewłaściwe pytanie” to powieść, która już od pierwszych stron zanurza nas w świecie emocjonalnego chaosu, bólu i trudnych pytań o własną tożsamość. Powieść skupia się przede wszystkim na wewnętrznej przemianie bohatera. Spotkanie z kimś, kto wywraca jego dotychczasowe przekonania o sobie i o świecie, uruchamia lawinę wspomnień, pytań i emocji. Na powierzchnię wypływają dawne traumy oraz uczucia, które przez lata były tłumione lub ignorowane. Autor nie ucieka od trudnych tematów takich jak nietolerancja, społeczna presja, agresja wobec „inności” i tego, co nie mieści się w ciasnych normach.

Do napisania tej historii przyczyniło się kilka spraw, które od dawna uwierały autora, w wynikały z obserwacji tego, co dzieje się w Polsce, ale też w jego najbliższym otoczeniu. Jednym z impulsów do jej napisania impulsem stało się pewne przypadkowe spotkanie z młodym mężczyzną, który opowiedział mu pewną historię swego przyjaciela pobitego brutalnie przez grupę skinów powodowani nienawiścią do inności. O tym zdarzeniu pan Frank opowiada w posłowiu, które czyta się z równym zainteresowaniem, jak całą powieść, więc warto tę książkę poznać do ostatniej strony. Powieść jest wprawdzie fikcją literacką, ale przedstawione w niej problemy wciąż, niestety, są aktualne i mają się całkiem dobrze. Tych zapalnych iskier było więcej, ale najbardziej wybrzmiewa bunt przeciwko nietolerancji, nienawiści, hipokryzji prezentowanej przez ludzi deklarujących się, jako osoby wierzące, w tym kleru. To tylko niektóre z nich, które mocno wybrzmiewają w powieści i słowie końcowym tworząc tło, które jest boleśnie znajome.

„Niewłaściwe pytanie” to debiut z mocnym, nawet kontrowersyjnym klimatem, często stawiający niewygodne pytania. Trochę jest w nim dużo tekstów bez dialogów, ale to dlatego, że autor przekazuje w nim wiele swoich przemyśleń. Powieść staje się przez to nie tylko historią jednostki, ale też komentarzem do współczesnej Polski, w której odwaga bycia sobą wciąż bywa aktem sprzeciwu. 

Pan Dorian Frank odważnie, a nawet prowokująco dotyka szerszego kontekstu społecznego związanego z problemem nietolerancji i braku akceptacji dla „inności” w polskiej rzeczywistości. Porusza kontrowersyjne zagadnienia, piętnuje światopogląd środowisk nacjonalistycznych, zachowania ksenofobiczne, rasistowskie i zaściankowe. Mocno wybrzmiewa zacofanie mentalne osób będących pod wpływem narzucanych opinii niektórych mediów prawicowych, kościoła i polityków. 

To pierwszy tom serii „Poza nawiasem”, w którym ujawnia się historia z głęboko psychologiczną i społeczną warstwą, a zarazem prowadzi nas przez meandry życia, któremu czasami warto dać się ponieść. Jednak nie zawsze mamy odwagę, by to zrobić. To powieść, która zostawia nas z pewnym niepokojem, ale i z ciekawością, jak dalej potoczy się życie Tomasza w kontekście uczuć, budowania swoich relacji, które na razie pozostają w zawieszeniu. Finałowe sceny zawiązują nowy wątek, który nieoczekiwanie wprawia nas i bohatera w przekonaniu, że życie potrafi zaskakiwać na różne sposoby.

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z wydawnictwem

Wydanie: I

Data premiery: 11.10.2025r

Ilość stron 376

Okładka: miękka

Wymiary: 144 x 206 mm

ISBN 978-83-8011-533-0

Wydawnictwo: WFW

Moja ocena: 5/6

[42/26] - 1980.: "Bracia Marchetti" #3 - "Mroczny Rycerz"

"Mroczny Rycerz"

Seria: Bracia Marchetti

Tom trzeci

Karina Majsterek

„To, co widzimy na zewnątrz, często nijak się ma do tego, 

co siedzi wewnątrz nas.”

Zawsze lubiłam bajkę „Piękna i Bestia”, w której podkreślana jest wartość patrzenia sercem, a nie przez pryzmat wyglądu. Historia pokazuje, że prawdziwe dobro, miłość i godność człowieka ujawniają się w czynach, charakterze i wrażliwości, a nie w tym, jak ktoś wygląda. Bestia zewnętrznie budzi lęk, ale wewnątrz okazuje się zdolna do dobroci, poświęcenia i miłości.

Ten motyw często powraca we współczesnych powieściach, a w tych, których fabuła osadzona jest w mafijnych realiach, wybrzmiewa szczególnie mocno. Bohaterowie funkcjonujący w brutalnym świecie przestępczości często wydają się pozbawieni dobrych cech. Dopiero z czasem okazuje się, że pod warstwą chłodu i bezwzględności kryje się ktoś znacznie bardziej skomplikowany. Doskonale widać to w trylogii „Bracia Marchetti”, w której do tej pory poznaliśmy już dwóch z braci.

Jak dotąd trzeci z nich – Giorgio – pozostawał w cieniu, jako postać drugoplanowa. W powieści „Mroczny Rycerz” wreszcie możemy poznać jego historię, która różni się od wcześniejszych i nie przebiega w standardowy sposób. Pięć lat temu cudem uniknął śmierci, gdy ktoś podłożył bombę w jego kasynie. Z tamtej nocy zostały mu blizny — na ciele, w psychice i w duszy. Zamknął się w sobie, odsunął od ludzi i rodziny, otaczając się murem bólu, cierpienia i samotności. Z dawnego energicznego chłopaka nie pozostało prawie nic.

Wszystko zmienia się pewnego wieczoru, gdy wychodząc z odbudowanego kasyna, widzi brutalną napaść na młodą kobietę. W jednej chwili budzi się w nim dawno uśpiona bestia. Ratując ją, zabija napastnika, nie wiedząc jeszcze, że właśnie przekracza granicę, zza której nie ma powrotu.

Uratowaną kobietą okazuje się Giulia Ferrero — córka prezydenta Sycylii i funkcjonariuszka oddziału GICO zajmującego się zwalczaniem przestępczości zorganizowanej. Nikt nie wie, że jest w ciąży. Tego wieczoru chciała najpierw powiedzieć o wszystkim ojcu, a potem skonfrontować się z ojcem dziecka, który pracuje w kasynie Marchettiego. Zamiast rozmowy spotyka ją jednak brutalna przemoc. To właśnie tę scenę widzi Giorgio, wkraczając między nią a oprawcę i ratując jej życie.

Zabiera ją do swojej rezydencji, lecz Giulia szybko odkrywa, że w świecie Marchettiego nic nie jest za darmo. Giorgio ma plan i chce, by odegrała w nim swoją rolę. Nie przyjmuje odmowy, a ona wie, że w jej sytuacji nie ma dokąd wrócić. Godząc się na jego warunki, nie zdaje sobie sprawy, jak szybko zostanie wciągnięta w wir tajemnic, ryzyka i namiętności. Świat Giorgio Marchettiego pochłania bez ostrzeżenia — i nie pozwala już wrócić do dawnego życia.

To zaledwie zarys historii, w której ponownie spotykamy braci Marchettich, a zarazem domykamy ich opowieść.

Trzecia część serii jest jeszcze bardziej poruszająca niż poprzednie tomy „Służąca Diabła” oraz „Piękna i Egzekutor”. „Mroczny Rycerz” ma jednak zupełnie inny charakter. Mniej jest tu brutalnych scen, a więcej wewnętrznych dylematów, przede wszystkim związanych z akceptacją samego siebie.

Różnica widoczna jest także w konstrukcji bohatera. Salvatore i Lotario byli świadomi swojego wyglądu i charyzmy, czym u jednych wzbudzali strach, u innych fascynację. Przed poznaniem swoich żon traktowali kobiety raczej przedmiotowo, jak chwilową rozrywkę. Giorgio, po tym, jak został oszpecony, nie potrafi zaakceptować swoich blizn ani nowego siebie. Jest przekonany, że żadna kobieta nie zechce być z kimś takim jak on. A bardzo by tego chciał widząc rodzinne szczęście swojego rodzeństwa.

„Mroczny Rycerz” stanowi bardzo dobre zwieńczenie trylogii „Bracia Marchetti” Pod warstwą mafijnej rzeczywistości kryje się ważne przesłanie: warto dostrzegać światło nawet wtedy, gdy wydaje się, że wokół panuje wyłącznie mrok. Często oceniamy ludzi po wyglądzie lub po tym, co pokazują światu, nie wiedząc, ile dobra kryje się głęboko w ich wnętrzu. W świecie, w którym żyją Marchetti, okazywanie słabości bywa niebezpieczne, dlatego prawdziwe emocje pozostają ukryte.

Każdy z braci, nawet najbardziej mroczny Salvatore, ma w sobie pozytywne cechy i dopiero miłość pozwoliła je odkryć. W przypadku Giorgio droga do tego jest jednak trudniejsza, bo najpierw musi pogodzić się z losem i zaakceptować samego siebie.

Jestem zdania, że opowieść o Marchettich jest jedną z ciekawszych trylogii mafijnych o rodzinnych powiązaniach, jakie czytałam w tym gatunku. Zaletą tej serii jest doprowadzenie do końca wszelkich wątpliwości i rozpoczętych wątków, które nie w każdym przypadku były do przewidzenia. Biorąc pod uwagę, że pani Majsterek debiutuje tą historią na literackim rynku, jestem pod wrażeniem pomysłowości i umiejętności zgrania wszystkich motywów w jedną spójną całość. Autorka ma  duży talent do tworzenia emocjonalnych historii, które oprócz romansu poruszają również ważne, życiowe tematy. W posłowiu obiecała dla czytelników niespodzianki w postaci nowych historii, ale też zapowiedziała, że jeszcze przez jakiś czas pozostanie w obszarze rodu Marchettich. Jedną z nich ujawniła już w zeszłym roku pisząc pierwszy tom nowej serii „Sekrety Nowego Jorku” pt.: „Bestia z Nowego Jorku”, którą miałam już okazję poznać. Jeżeli kolejne projekty autorki będą równie dobre, to będę ich oczekiwać z ciekawością i niecierpliwością.

Recenzja tomu I "Służąca Diabła"

Recenzja tomu II "Piękna i Egzekutor"

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z wydawnictwem

Wydanie: I

Data premiery: 13.02.2026r.

Ilość stron: 492

Wymiary: 130x210 mm

Okładka: miękka ze skrzydełkami

ISBN: 978-83-8423-308-5

Wydawca: Novae Res

Moja ocena: 6/6

[41/26] - 1979.: "Zagubieni w mroku"

"Zagubieni w mroku"

Joanna Jax

„Ponure tajemnice potrafią połączyć ludzi bardziej, 

niż akt małżeństwa.”

Jeszcze kilkadziesiąt lat temu wyjazd do Berlina Wschodniego nie był tak prosty jak dziś. W ogóle opuszczenie kraju wymagało pozwoleń, kontroli i zgody władz, a granica była realną barierą, nie metaforą. Warto o tym pamiętać w czasach, gdy przynależność do Unii Europejskiej daje nam swobodę podróżowania, pracy i nauki — możliwości, o których pokolenie żyjące w 1969 roku mogło jedynie marzyć. Wówczas Berlin od ośmiu lat przecięty jest murem, który stał się symbolem podzielonej Europy i życia w permanentnym napięciu. W Niemieckiej Republice Demokratycznej oficjalna propaganda mówi o stabilizacji i socjalistycznym porządku, lecz codzienność mieszkańców wyznaczają cenzura, kontrola i wszechobecna obecność Stasi. W państwie, w którym rozmowy prowadzi się półgłosem, a przeszłość bywa tematem niewygodnym, zadawanie pytań o wojenne losy konkretnych osób może okazać się niebezpieczne.

Właśnie w taką rzeczywistość wprowadza nas pani Joanna Jax w powieści „Zagubieni w mroku”. Wyjazd z Polski do NRD w 1969 roku nie był zwykłą podróżą służbową ani spontaniczną decyzją o zmianie otoczenia. Oznaczał kontrolę dokumentów, meldunki, ograniczoną swobodę i świadomość, że każdy cudzoziemiec znajduje się pod baczną obserwacją. W takim kontekście półroczny staż Ewy Zakrzewskiej w renomowanej pracowni projektowej w Berlinie Wschodnim staje się czymś więcej niż zawodową szansą — jest wejściem w świat, w którym prawda ma swoją cenę.

Ewa Zakrzewska mieszka w Zamościu z mężem Krzysztofem, z którym łączy ją już tylko wspólne mieszkanie. Nie widzi sensu w rozwodzie, skoro i tak musieliby dzielić ten sam lokal. Kiedy jednak otrzymuje szansę półrocznego stażu w renomowanej pracowni projektowej w Berlinie Wschodnim, pojawia się przed nią możliwość wyrwania się z dotychczasowego życia. Tuż przed wyjazdem Ewa składa obietnicę swojej przyjaciółce, Helenie, że spróbuje dowiedzieć się czegoś na temat faszystowskiego zbrodniarza, który stać za zniknięciem jej brata, Maćka. Zadanie, pozornie proste, okazuje się być trudnym wyzwaniem, gdy każde pytanie, ciekawość, zbieranie informacji jest podejrzane w świecie, w którym nie wiadomo, komu można zaufać.

„Zagubieni w mroku” to opowieść o poszukiwaniu prawdy o swoim pochodzeniu, realiach życia w powojennej rzeczywistości i komunistycznych które wciąż odciskały piętno na ludzkich wyborach, uczuciach i tożsamości. Autorka umiejętnie wykorzystuje historyczne tło, czyniąc z Berlina Wschodniego niemal równorzędnego bohatera powieści. Atmosfera podejrzeń, przemilczeń i lojalności wymuszonych przez system doskonale współgra z prywatnym śledztwem Ewy, próbującej rozwikłać zagadkę związaną z wojenną przeszłością i zaginięciem dziecka sprzed lat. W realiach NRD pytania o dawnych nazistów czy o losy rodzin nie są wyłącznie osobistą sprawą i mogą stać się politycznym zagrożeniem.

Autorka pokazuje też wojnę, ale z innej perspektywy: nie z pola walki, lecz z tego, co działo się poza frontem, w domach zwykłych ludzi. Echo wojny pobrzmiewa w decyzjach, lękach i tożsamościach bohaterów. Pokomplikowała ludzkie losy, zmieniła porządek świata, rozdzieliła rodziny i zweryfikowała wartości do tego stopnia, że czasem nie wiadomo już, kim są nawet najbliższe osoby. Ten wątek jest obecny w powieści i przeplata się z wydarzeniami bieżącymi, dzięki temu poznajemy przeszłość bohaterów i dramat ludzi rozdzielonych przez wojnę. 

Świetnie zostały oddane emocje, ale też klimat i realia powojennych lat, których echo wciąż jest obecne, mimo upływu ponad dwudziestu lat. Wnikamy z łatwością w atmosferę niepewności, lęku i zagubienia, a jednocześnie bardzo sugestywnie możemy poczuć codzienność Berlina Wschodniego, który jest miastem żyjącego w cieniu Stasi, gdzie jedno nieopatrzne słowo może uruchomić bezlitosną machinę systemu. Szczególnie poruszające są wątki dzieci poddanych germanizacji, oderwanych od biologicznych rodziców i zmuszonych do życia z nową tożsamością. To zagadnienie wyjawia się stopniowo, wraz z odkrywaniem tajemnic i poznawaniem rodzinnych sekretów. 

Na tym tle rodzi się miłość, naznaczona demonami przeszłości, skomplikowanymi relacjami, intrygami i rodzinnymi zależnościami. Uczucie, choć początkowo nie zapowiadało się dobrze, naznaczone nieufnością i lękiem rozwija się w miłosną relację, której finał trudno było przewidzieć. Zakochani muszą zmierzyć się z ciężarem przeszłości, efektem podejmowanych decyzji będących granicą między lojalnością wobec władzy i tym, co czuje serce.

Pani Joanna Jax stworzyła poruszającą, wielowymiarową historię, w której tytułowy mrok dotyczy nie tylko ludzkich sumień, ale również systemu, w którym światło prawdy bywa niepożądane. To mrok zdolny zdusić najgorętsze uczucia, rozerwać więzi, które wydawały się nierozerwalne, i wystawić na próbę to, co najcenniejsze. A jednak to właśnie w tym trudnym czasie najmocniej widać, jak wielką wartość ma prawda i jak trudno zniszczyć więzi oparte na miłości.

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z wydawnictwem

Wydanie: I

Data premiery: 12.02.2025r.

Ilość stron: 368

Wymiary: 135 × 208 mm

Okładka: miękka ze skrzydełkami

ISBN: 978-83-8293-349-9

Wydawnictwo: Videograf

Moja ocena: 5/6

Zaczytany, zimny luty.

Luty, mimo że krótki, ale obfity w książki, które zagościły na mojej półce i wypełniły mi mroźne dni. Miniony miesiąc to zawsze dla mnie jest czasem świętowania, gdyż akurat tak się złożyło, że obchodzę wówczas swoje urodziny, po których są imieniny moje i męża, (Tak. Mamy takie samo imię), a po nich nasza rocznica ślubu. Był to zatem czas nie tylko czytania, ale też akcentowania ważnych chwil w moim życiu. 

Przeczytałam 17 książek, w tym były 2 e-booki i 3 poradniki. Recenzji powstało 15, ale są wśród nich książki przeczytane w styczniu. Z aktualnych powieści też jeszcze nie wszystkie mają swoje opinie, ale pojawią się wkrótce w marcu.

Na recenzję czekają:

Najlepsza książka w lutym, którą przeczytałam:

Oczywiście było ich więcej, ale te trzy uzyskały najwięcej punktów.

"Mroczny Rycerz" - kontynuacja serii "Bracia Marchetti ujęła mnie swoją historią, która była poświęcona najmłodszemu z braci - Giorgio, który najbardziej został dotknięty przez los.

"Nie randkuj z młodszym facetem" to czwarta odsłona serii: "Nie pasujemy do siebie". Cenię sobie te historie za humor i dobrze napisaną opowieść, w której wiele się dzieje. Poza tym bohaterem był Brayden, który ujął mnie już we wcześniejszych tomach.  [całość tutaj]

"Hanna" to pierwsza część "Sagi Norn" napisanej przez panią Elę Downarowicz. Wikingowie, silne kobiety, klimat dawnych wierzeń, intrygi i miłość - to atuty tej powieści, więc jak jej nie polubić? [całość tutaj]

Najlepszy debiut w lutym:

"Modrzewiowa aleja"

Wprawdzie jedna z bohaterek jest irytująca, ale ogólnie historia bardzo mnie wciągnęła.

Napisałam, że: to bardzo udany debiut, dopracowany w każdym detalu. Nie wyczuwa się tu charakterystycznej dla pierwszych książek niepewności czy prostych rozwiązań. Autorka pisze swobodnie, z wyczuciem i literacką świadomością. Opisy są zwięzłe i celowe; choć zdarzają się fragmenty pozbawione dialogów, to nie stanowią one wypełniaczy, lecz niosą istotne informacje, pozwalające w pełni zrozumieć tło wydarzeń. [całość tutaj]

Najsłabsza książka 

przeczytana w lutym:

"Wyśnione szczęście" to książka z półki, na której stoją od dawna powieści do przeczytania na "kiedyś tam" i w tym roku postanowiłam ją trochę odchudzić. Zaczęłam od historii napisanej przez Kristin Hannah. Nieco się zawiodłam, chociaż nie była to do końca zła opowieść, ale nie spełniła moich oczekiwań. [tutaj recenzja]

Co w moich 

czytelniczych planach?

m.in.

[40/26] - 1978.: "Podróż przez czas" - Tom III - "Ciemne słońce"

"Ciemne słońce"

Seria: Podróż przez czas

Tom trzeci

Éric-Emmanuel Schmitt

"kiedyś apokalipsa należała do proroczych wyobrażeń,

 obecnie natomiast sygnały świadczące o jej nadejściu 

rozprzestrzeniają się w rzeczywistości."

Myślę, że każdy z nas choć raz zastanowił się, jak to by było żyć wiecznie. Nie starzeć się, nie żegnać bliskich, nie bać się końca. Nieśmiertelność kusi jak obietnica nieskończonych możliwości — czasu na wszystko, szansy na naprawienie błędów, życia bez pośpiechu. Od wieków ludzie marzyli o eliksirach życia, kamieniu filozoficznym, boskiej łasce, która pozwoliłaby przekroczyć granicę śmierci. Budowali piramidy, tworzyli mity, zapisywali się w historii, jakby w ten sposób mogli oszukać przemijanie. A jednak im dłużej o tym myślę, tym częściej dochodzę do wniosku, że wieczność mogłaby być nie darem, lecz ciężarem.

Właśnie z takim ciężarem mierzy się Noam w serii "Podróż przez czas", której trzeci tom nosi tytuł "Ciemne słońce". Budzi się po raz kolejny, z pamięcią wszystkich poprzednich wcieleń, wszystkich śmierci i wszystkich utraconych nadziei. Tym razem trafia do Memfis — miasta potężnego, dusznego, pełnego kontrastów. Zostaje uznany za wcielenie Ozyrysa, pana życia i śmierci, co w świecie obsesyjnie czczącym wieczność czyni go jednocześnie cudem i zagrożeniem. Schmitt prowadzi nas przez przybytki rozkoszy, Dom Umarłych, hebrajskie dzielnice i pałac faraona, splatając mit z historią, a biblijne wydarzenia z osobistym dramatem bohatera.

Tak jak w poprzednich dwóch tomach, również tutaj wydarzenia rozgrywają się w dwóch przestrzeniach czasowych. Pierwsza z nich, oznaczona jako INTERMEZZO, to współczesność, a potem dopiero fabuła przenosi nas w czasie w kolejnych rozdziałach danej części. Podobnie jest z narracją, która także ma dwie formy. Ta prowadzona w starożytności ma formę pierwszoosobową z perspektywy Noama, natomiast prowadzona współcześnie przechodzi w perspektywę trzecioosobową, ale też skupia się na Noamie.

Ta część otwiera się w momencie, gdy Noam przebywa w Sztokholmie, w apartamencie hotelu Strand, gdzie spisuje swoje dotychczasowe przeżycia. Wcześniej towarzyszyliśmy mu w Bejrucie, teraz jednak los prowadzi go do stolicy Szwecji – miasta, w którym mieszka także Nura. Choć ich drogi znów się przecinają, nie są razem. Nura jest żoną Svena Thorstena i wspólnie wychowują piętnastoletnią córkę Brittę.

Britta to dziewczyna zaangażowana, odważna, bezkompromisowa. Aktywnie działa na rzecz ratowania Ziemi, głośno krytykuje destrukcyjne działania władzy i społeczeństwa. Jej wystąpienia budzą skrajne emocje – jedni ją podziwiają, inni nienawidzą. W dniu, w którym rozpoczyna się ta część historii, Britta zostaje zaatakowana przez motocyklistę, który wyraźnie miał zamiar pozbawić ją życia. Ratuje ją Noam, towarzyszący rodzinie Thorstenów. Nura dostrzega na kasku napastnika symbol związany z Setem, odwiecznym wrogiem Izydy i Ozyrys, ale też Nury i Noama, gdyż Set to egipskie wcielenie Dereka, który także ma dar nieśmiertelności. Wykorzystuje go jednak w destrukcyjny sposób i wciąż zagraża ich życiu, a teraz okazuje się być też w Szwecji.

Autor prowadzi fabułę w sposób, który pozwala niemal poczuć duszność miasta rozgrzanego słońcem, ciężar kamienia, z którego wznoszone są świątynie, oraz napięcie religijno-politycznych intryg. Memfis to przestrzeń kontrastów: przybytki rozkoszy sąsiadują z Domem Umarłych, hebrajskie dzielnice żyją własnym rytmem, a pałac faraona pulsuje ambicją i lękiem o utrzymanie władzy. Historia Ozyrysa i Izydy splata się z opowieścią o Mojżeszu, a wydarzenia znane z Biblii zostają wplecione w osobistą tragedię Noama. Autor nie rekonstruuje mitu w sposób podręcznikowy – raczej wnika w jego sens, pokazując, jak rodzą się wierzenia i jak łatwo stają się narzędziem kontroli.

Relacja Noama i Nury osiąga w „Ciemnym słońcu” wyjątkową intensywność. Ona w każdym wcieleniu jest świeża, pełna pasji, wolna od ciężaru przeszłości. On niesie w sobie pamięć wszystkich ich spotkań, kocha ją mimo różnych ról, jakie odgrywają. Współczułam Noamowi, gdyż widać, że obecna rola nie jest dla niego łatwa, gdyż musi patrzeć na ukochaną kobietę w związku z innym mężczyzną. Jednak wie, że ma tutaj inną rolę. Natomiast Nura wydała mi się nijaka, mało wyrazista, nieszczera i trudno zrozumieć, jaką toczy grę w tej historii.

W trzeciej odsłonie ośmiotomowego dzieła pt.: „Ciemne słońce” umacnia się przekonanie, że ludzkość popełnia wciąż te same błędy, zmieniając jedynie dekoracje i narzędzia. To opowieść o blasku i cieniu – o słońcu symbolizującym potęgę cywilizacji oraz o mroku, który kryje się w jej fundamentach. Po zamknięciu książki pozostaje nie tyle odpowiedź, ile niepokój i oczekiwanie na kolejny wschód, który być może przyniesie inne spojrzenie na sens tej niekończącej się podróży przez czas.

Ogromnym atutem powieści "Ciemne słońce", jak i całej serii jego filozoficzny wymiar poszczególnych tomów. Pan Éric-Emmanuel Schmitt pokazuje, że choć zmieniają się stroje, języki i technologie, ludzkie pragnienia pozostają niezmienne. Ambicja, żądza władzy, potrzeba wiary i lęk przed końcem świata powracają w kolejnych odsłonach dziejów, jakby historia wciąż krążyła po tym samym torze. Autor zdaje się sugerować, że rozwój cywilizacyjny nie oznacza moralnego postępu, a  raczej doskonalenie scenografii dla tego samego dramatu, który ludzkość odgrywa od tysięcy lat. 

Przede wszystkim jednak stawia pytania o pamięć tego, co przeżyliśmy, o przeznaczenie i o ciężar ludzkich decyzji. To opowieść o miłości, która potrafi trwać ponad czasem, nawet wtedy, gdy wszystko inne przemija. Jeżeli jest to prawdziwe uczucie, okazuje się być jednocześnie siłą, która łączy ze sobą dwie przeznaczone sobie dusze, bez względu na okoliczności i czas. Nasuwa się przy tym refleksja, że życie bez końca nie byłoby dla nas szczęśliwym rozwiązaniem, gdyż  wówczas nie potrafilibyśmy docenić tego, co przeżywamy. Okazuje się, że człowiek potrzebuje określonych granic, by cokolwiek miało wartość.

Recenzja tomu I "Raje utracone"

Recenzja tomu II "Brama do nieba"

Książkę przeczytałam w ramach współpracy

 z  PRart Media Bogna Piechocka

i wydawnictwem 

Wydanie: I

Data premiery: 15.01.2025r.

Data premiery oryginału: 

Ilość stron: 472

Wymiary: 155 x 235 mm

Tytuł oryginalny: Soleil sombr

Tłumaczenie: Łukasz Müller

ISBN: 978-83-240-9894-1

Wydawnictwo: Znak

Moja ocena: 5/6

[39/26] - 1977.: "Czarownictwo dla zbłąkanych dziewcząt"

"CZARWONICTWO 

dla zbłąkanych dziewcząt"

Grady Hendrix

„Musisz dokonywać wyborów 

albo świat dokona ich za ciebie”

W dzisiejszych czasach ciąża nastolatki nie wywołuje już społecznego skandalu, choć wciąż potrafi wzbudzić ciekawość. Samotne macierzyństwo przestało być powodem do wstydu, a młode kobiety coraz częściej wychowują dzieci bez małżeństwa i bez potępienia otoczenia. Nie zawsze jednak tak było. Zaledwie sześćdziesiąt lat temu społeczny ostracyzm potrafił złamać życie dziewczynie, która „zawiodła” oczekiwania otoczenia, a przede wszystkim rodziny. Określenie „panna z dzieckiem” było wyrokiem — stygmatem odbierającym godność, który obciążał nie tylko samą dziewczynę, ale i jej najbliższych. To właśnie dla takich „problemów” powoływano do życia instytucje zwane domami samotnej matki, działające już od XIX wieku. O jednym z takich miejsc i losach dziewcząt opowiada książka "Czarownictwo dla zbłąkanych dziewcząt", zapowiadana jako horror, co przez długi czas budziło we mnie dystans i obawy przed jej przeczytaniem. W końcu jednak postanowiłam wyjść poza swoją strefę komfortu i poznać historię Nevie, piętnastoletniej nastolatki, która latem 1970 roku zostaje wbrew swojej woli przywieziona do Wellwood House na Florydzie — surowego ośrodka dla „upadłych” dziewcząt, którego cel jest jeden: dziewczyna ma urodzić dziecko, oddać je do adopcji i o wszystkim zapomnieć.

Moment przyjazdu rozdziera serce — mimo błagań córki ojciec pozostaje niewzruszony, zostawiając ją w obcym miejscu bez pożegnania, którego tak rozpaczliwie potrzebuje. Nevie, natychmiast wrzucona w rygorystyczny porządek ośrodka, nie dostaje nawet chwili na oswojenie się z nową rzeczywistością. Jej imię zostaje zmienione na Fern, by nikt nie znał jej prawdziwej tożsamości. Wśród nastoletnich przyszłych matek, dziewcząt o złamanych sercach i niespełnionych marzeniach, odkrywa, że wszystkie trafiły tu z woli rodzin, skazane na milczenie. Ale nie wszystkie zamierzają się na to godzić.

Już sam prolog — zapisany kursywą, w pierwszej osobie — wprowadza w historię z ogromnym ładunkiem emocjonalnym. To krótkie, ale intensywne świadectwo bólu i traumy, które dopiero później nabiera pełnego znaczenia. Jego dopełnienie pojawia się w ostatnim rozdziale, pełniącym funkcję epilogu, dzięki czemu powieść zyskuje konstrukcję klamrową. Ten zabieg sprawia, że losy Nevy od początku czytamy z poczuciem nieuchronności — jakby coś już się wydarzyło i na zawsze odcisnęło na niej swoje piętno.

Dalsza część historii prowadzona jest w narracji trzecioosobowej i czasie teraźniejszym, co nadaje wydarzeniom intensywność i poczucie bliskości. Odsłania się przed nami codzienność dziewcząt zamkniętych w ośrodku w St. Augustine. To właśnie relacje między nimi stają się sercem opowieści — poruszającym studium kobiecej solidarności rodzącej się z bólu, bezsilności i wspólnego doświadczenia utraty kontroli nad własnym życiem. W miejscu, gdzie strach ma być narzędziem dyscypliny, a milczenie obowiązującą zasadą, zaczyna kiełkować coś zupełnie innego: odwaga. Symboliczny sabat, który dziewczęta tworzą między sobą, staje się znakiem wspólnoty i przebudzenia.

Narracja rozwija się niespiesznie, chwilami wręcz leniwie, ale to właśnie ten rytm pozwala stopniowo budować napięcie i prowadzi do mocnych, niepokojących zwrotów akcji. Historia jest jednocześnie czarująca i surowa, wciągająca, a przy tym bezkompromisowo szczera. Jej największą siłą pozostaje odwaga mówienia o doświadczeniach, które przez lata spychano w cień.

Pewnego dnia, za sprawą tajemniczej bibliotekarki, w ręce Nevy trafia stara księga czarownic, która od pierwszych słów zaczyna ją fascynować. Zaklęcia szeptane nocą mają wyzwalać, dodawać odwagi, przywracać poczucie sprawczości. Razem z poznanymi w ośrodku współmieszkankami zaczyna łamać zasady i budzić to, czego świat boi się najbardziej: kobiecą siłę.

To także piękna opowieść o kobiecych relacjach — kruchych, pełnych napięć, a jednocześnie niezwykle wspierających. Dziewczęta, choć zranione i zagubione, próbują stworzyć własną wspólnotę — jedyną, jaką mają. Autor pozwala im być ludzkimi: wściekłymi, naiwnymi, odważnymi i zagubionymi. Dzięki temu historia nabiera autentyczności, dając nam w sposób wyraźny poczucie obcowania z doświadczeniem bohaterek, ich rozterkami, bólem, upokorzeniami, wstydem, poniżaniem, które mogło stać się udziałem realnych osób.

Powieść „Czarownictwo dla zbłąkanych dziewcząt” jest wprawdzie fikcją literacką, ale mimo to trudno nie myśleć, że do takich sytuacji mogło dochodzić naprawdę. W tym sensie powieść nie jest horrorem w tradycyjnym rozumieniu, gdyż nie straszy potworami, zjawami, czy jakimiś zombi, lecz pokazuje, że magia ma swoje dobre i złe strony.  Wszystko ma swoją cenę, która zależy od naszych intencji i co z czarami zrobimy. Jednak prawdziwy horror kryje się w tym, co społeczeństwo potrafiło zrobić nastolatkom znajdującym się w sytuacji, na którą nie miały żadnego wpływu.

Pan Hendrix podkreśla, że napisał tę książkę nie tylko po to, by zrozumieć doświadczenia dziewcząt, lecz także by pokazać, co system im zrobił i jak brutalnie odebrał im godność, sprawczość i prawo do decydowania o sobie. Jak sam przyznaje, „bezdzietny, w średnim wieku mężczyzna to prawdopodobnie ostatnia osoba, która powinna pisać książkę, w której każda postać jest w ciąży”, ale czuł, że musi oddać głos tym, którym go odebrano.

Bo w miejscu, gdzie najstraszniejsze potwory mają ludzkie twarze i absolutną władzę, czary okazują się najmniej przerażające.

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z wydawnictwem:

Wydanie: I
Data premiery: 28.10.2025 r.
Data premiery wersji oryginalnej: 14.01.2025 r.
Ilość stron: 468
Okładka: twarda
Wymiary: 145x215 mm
Tytuł oryginalny: Witchcraft for Wayward Girls
Tłumaczenie: Tomasz Bieroń
ISBN: 978-83-8335-646-4
Wydawnictwo: Zysk i S-ka
Moja ocena: 5/6

[38/26] - 1976.: "Zagadka świątecznej zbrodni"

Klasyka Kryminału Biblioteki Brytyjskiej

"Zagadka świątecznej zbrodni"

Susan Gilruth

„Każdy morderca jest na swój sposób szalony.”

Czasami mam wrażenie, że życie naprawdę próbuje nas ostrzegać. Drobne sygnały, które z pozoru wydają się nieistotne, układają się w całość dopiero wtedy, gdy jest już za późno. Właśnie od takich znaków zaczyna się „Zagadka świątecznej zbrodni”. I już od pierwszych stron wiadomo, że coś tu pójdzie nie tak.

Najpierw Liane Lee Craufurd otrzymała zaproszenie na święta od przyjaciółki dokładnie w dniu 13 listopada, i to w piątek, co już samo w sobie mogło budzić niepokój u osób skłonnych do przesądów. Jeszcze tego samego dnia spadło stare, pozłacane lustro, roztrzaskując się na drobne kawałki. Potem okazało się, że jej mąż Bill nie może jej towarzyszyć w podróży, a dwa dni przed wyjazdem Lee przypadkowo wysypała całą zawartość solniczki. Jakby tego było mało, na dworzec zawiózł ją zezowaty taksówkarz, a dopełnieniem złych znaków okazała się czarna walizka z napisem „Death”, leżąca na półce w pociągu. W normalnych okolicznościach można by to uznać za zbieg okoliczności, ale w powieści detektywistycznej nic nie jest przypadkowe.

„Zagadka świątecznej zbrodni” została wydana po raz pierwszy w 1952 roku w ramach cyklu: „Klasyka kryminału Biblioteki Brytyjskiej”. Okazała się przystępnie napisanym kryminałem wykazującym klasyczną formę gatunku, który czyta się zaskakująco świeżo i lekko. Autorka bardzo sprawnie korzysta z konwencji gatunku, osadzając akcję w małej społeczności, wśród której nie brakuje ekscentrycznych mieszkańców, relacji międzyludzkich, oraz typowej dla małej społeczności atmosfery. Poznajemy także rodzinne animozje, sympatie i antypatie oraz sekrety, które z pozoru wydają się błahe, a potem nagle okazują się kluczowe. Mamy więc tu wszystko, co powinno znaleźć się w tradycyjnym kryminale — i to w takiej formie, która naprawdę działa.

Trudno nie dostrzec podobieństw do twórczości Agathy Christie i jej słynnego detektywa Poirota. Podobnie jak u Christie, zanim dojdzie do zbrodni, poznajemy bohaterów, ich wzajemne relacje, powiązania z przyszłą ofiarą oraz drobne napięcia, które z czasem układają się w misterną intrygę. Akcja rozgrywa się w typowej angielskiej wiosce w hrabstwie Kent, miejscu malowniczym, spokojnym, idealnym na świąteczny wypoczynek, co tylko potęguje kontrast z późniejszym dramatem.

Narracja prowadzona jest z perspektywy Lee, więc cały czas jesteśmy zanurzeni w jej sposobie myślenia, obserwowania świata i łączenia faktów. Widzimy tylko to, co ona widzi, i rozumiemy tyle, ile ona jest w stanie zrozumieć — co świetnie buduje atmosferę niepewności i sprawia, że razem z nią próbujemy poskładać tę układankę. To ograniczenie perspektywy działa na korzyść powieści, bo pozwala czytelnikowi poczuć się jak uczestnik śledztwa, a nie tylko bierny obserwator.

Mamy tu wszystko, co powinno znaleźć się w tradycyjnym kryminale: małą społeczność, ekscentrycznych mieszkańców, trudną do zniesienia ofiarę, rodzinne konflikty i sekrety, które nagle zaczynają znaczyć więcej, niż ktokolwiek przypuszczał. Pojawia się również subtelnie zarysowany wątek romansu, który nadaje całości dodatkowego napięcia i sprawia, że historia nie ogranicza się wyłącznie do samej zagadki kryminalnej. Dzięki temu fabuła zyskuje bardziej ludzki, emocjonalny wymiar.

Choć powieść ma już ponad siedemdziesiąt lat, wciąż potrafi wciągnąć i zapewnić przyjemną, klasyczną rozrywkę. Dla mnie była to miła odmiana od dynamicznych, często brutalnych kryminałów naszych czasów — tutaj najważniejsze są relacje, dedukcja i klimat. Dzięki temu książka stanowi udany powrót do tradycyjnej zagadki detektywistycznej w jej najbardziej klasycznym wydaniu.

Książkę przeczytałam w ramach współpracy z wydawnictwem

Wydanie: I

Data premiery: 02.12.2025 r.

Pierwsze wydanie wersji angielskiej: 1952 r.

Data premiery angielskiej: 10.10.2025r.

Ilość stron: 300

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Wymiary: 140x205 mm

Tytuł oryginalny: Death in Ambush: A Lost Christmas Murder Mystery

Tłumacz: Ewa Horodyska

ISBN 978-83-8335-718-8

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

Moja ocena: 5/6