[25/26] - 1963.: „Śpiew czerwonych ptaków”

„Śpiew czerwonych ptaków”

Jolanta Kaleta

„człowiek, który ma niczym nieograniczoną władzę, 

staje się bestią”

Czasy rozbiorów Polski to jeden z najbardziej bolesnych okresów naszej historii — temat, który poznajemy w szkolnych podręcznikach w formie suchych dat, nazwisk i politycznych decyzji. Uczymy się o upadku państwa, o błędach szlachty, o obcych wpływach, ale trudno w takich przekazach naprawdę poczuć atmosferę epoki, zrozumieć emocje ludzi żyjących tuż przed katastrofą, ich codzienność, lęki i nadzieje. Często brakuje nam tego, co pozwala wejść w tamten świat i może dlatego takie powieści historyczne jak „Śpiew czerwonych ptaków” cieszą się popularnością.

Pani Jolanta Kaleta przenosi nas do roku 1758, gdy Rzeczpospolita wciąż istnieje na mapie Europy, ale jej fundamenty zaczynają niepokojąco się chwiać. Zanim jednak trafiamy na dwory Petersburga i Warszawy, cofamy się o sto lat, do epoki Stefana Batorego. W czorsztyńskiej warowni alchemik Michał Sędzimir pracuje nad stworzeniem kamienia filozoficznego i udaje mu się opracować jego formułę. W tajemnej księdze zwanej „Opus Magnum” zapisuje zarówno rezultat tysięcy eksperymentów, jak i procedurę sporządzenia alchemicznej mikstury mającej moc przemieniania metalu w złoto, a nawet przedłużania ludzkiego życia. Uczony utrwala tę wiedzę w mało znanym języku enochiańskim, by nie dostała się w niepowołane ręce.

Sto lat później poznajemy pułkownika Seweryna Jaxę‑Raweckiego w chwili, gdy wyrusza do Petersburga w orszaku królewicza Karola Krystiana Wettyna — syna panującego króla Augusta III Sasa, zwanego Grubym lub Tłustym. Królewicz liczy na to, że caryca zaakceptuje jego kandydaturę do tronu Kurlandii i Semigalii. Natomiast Sewerynowi przyświeca zupełnie inny cel. Otóż wiele lat wcześniej złożył przysięgę umierającemu ojcu, Kazimierzowi Jaxa‑Raweckiemu, że nie ustanie w poszukiwaniach rękopisu Sędzimira, a tropy prowadzą właśnie do petersburskiego pałacu.

W tym samym czasie młodziutka Konstancja Niemirska opuszcza rodzinne Koszuty i wraz z ciotką wyrusza do Warszawy. Tam, na pełnych przepychu salonach stolicy, ma znaleźć odpowiedniego kandydata na męża, zgodnie z wolą rodziny i obowiązującymi konwenansami. Nad jej życiem unosi się jednak cień: surowy ojciec, ograniczająca ją rola kobiety w ówczesnym społeczeństwie oraz polityczne napięcia, które coraz mocniej oplatają Rzeczpospolitą.

Drogi Seweryna i Konstancji przecinają się w momencie, gdy oboje najmniej się tego spodziewają. Uczucie, które między nimi pojawiło się niemal od razu, będzie musiało zmierzyć się z realiami epoki, z intrygami, zależnością Polski od Rosji, grą wpływów i nieustannym zagrożeniem. Miłość okaże się dla nich zarówno darem, jak i próbą, której wynik wcale nie jest oczywisty.

„Śpiew czerwonych ptaków” Jolanty Kalety to powieść, która już od pierwszych stron sygnalizuje, że nie będzie jedynie romansem historycznym, jak można by wnioskować z opisu fabuły, ani prostą opowieścią przygodową sygnowaną jako powieść płaszcza i szpady. Nie jest to typowy przedstawiciel tego gatunku, gdyż akcja nie jest dynamiczna, wiele spraw toczy się w rozmowach, na salonach, w pałacowych i dworskich przestrzeniach, a liczne wydarzenia przedstawione są w obszernych opisach.

Wątek romansu nie jest głównym motywem powieści, a trochę szkoda, bo zbyt słabo jest wyczuwalna chemia między dwojgiem zakochanych w sobie ludzi. Ich śledzimy niejako przy okazji innych wydarzeń. Miłość Konstancji i Seweryna pojawia się w trudnym momencie. Wokół wiele się dzieje, pojawia się mnóstwo nazwisk — w tym osób znanych z podręczników historii — a rozmowy o polityce, sytuacji w Rzeczpospolitej, jej położeniu i zależności od Rosji tworzą gęste tło fabularne. Przy tym autorka często przedstawia jakąś osobę, jej charakterystykę, zależności, lub opisuje wcześniejsze wydarzenia, co znacząco spowolnia czytanie.

Pani Kaleta włożyła sporo pracy w odtworzeniu  ówczesnej sytuacji politycznej i realiów epoki. Pokazuje modne stroje, obyczaje, poglądy, normy społeczne, ale też wady ówczesnej szlachty i mechanizmy politycznych rozgrywek. Powołała do życia postacie znane z kart historii świadomie sięgając do czasów sprzed rozbiorów, by pokazać, jak długo przed katastrofą państwa w polskiej historii tliły się napięcia, ambicje i błędy, które ostatecznie doprowadziły do upadku Rzeczpospolitej. Umiejętnie splata wątek rodzinnej tajemnicy, fikcyjne wydarzenia i postacie z realiami politycznymi epoki — a te są wyjątkowo burzliwe.

Styl powieści jest stonowany, elegancki i dobrze dopasowany do epoki. Tempo narracji sprzyja budowaniu napięcia i klimatu, a historyczne tło nie przytłacza fabuły, lecz ją wzmacnia. To książka, która wymaga uważnego czytania, ale odwdzięcza się głębią i emocjonalnym ciężarem opowieści.

W książce pojawia się wiele nazw, zwrotów i odniesień do wydarzeń politycznych, które nie zawsze są powszechnie znane, dlatego krótkie przypisy lub objaśnienia byłyby bardzo pomocne. Podobnie jest z oznaczeniem czasu akcji, bo chociaż w blurbie podano rok 1758, nie wszystkie sceny rozgrywają się w tym okresie, a wskazanie miejsca i daty na początku rozdziałów nadałoby narracji większą przejrzystość.

„Śpiew czerwonych ptaków” to powieść dla tych, którzy lubią zanurzyć się w epoce, poczuć jej atmosferę i cenią literaturę historyczną za możliwość dotknięcia świata, który już nie istnieje, a jednak pozostaje częścią naszych burzliwych dziejów.

Egzemplarz książki otrzymałam w ramach współpracy z portalem 

Wydanie: I

Data premiery: 21.05.2025r.

Ilość stron: 528

Wymiary: 150 x 200 mm

Okładka: miękka

ISBN: 978-83-8241-139-3

Wydawnictwo: MG

Moja ocena: 5/6

382. - "Pułapka"

Nic nie jest tym, czym się wydaje

Jolanta Maria Kaleta

        

„Ścieżka to ścieżka. Zawsze prowadziła do jakiegoś celu albo innej ścieżki.”

Góry Izerskie to piękne tereny z magicznymi zakątkami, malowniczymi szlakami turystycznymi, wspaniałymi zabytkami i bogatą historią, zwłaszcza z czasów II wojny światowej. Legendy o ukrytych skarbach, nie rozwiązanych zagadki i tajemnicach są doskonałym motywem do snucia fascynujących opowieści. Książka pt.: „Pułapka” jest tego doskonałym przykładem.

źr. zdjęcia: jolantamariakaleta.pl

Jolanta Maria Kaleta jest znana z twórczości nawiązującej do czasów II wojny światowej. W swoich książkach często osadza ich fabułę we Wrocławiu lub jego okolicach i na Śląsku. Snuje opowieści wokół tajemniczych wydarzeń, niewyjaśnionych zagadek i tajemnic. Tym razem odbiega od tych schematów, gdyż akcja jej najnowszej powieści dzieje się współcześnie a jej bohaterowie starają się rozwikłać sekrety tzw. „Szczeliny Jeleniogórskiej”.

Bracia Maks i Patryk Czarnowscy prowadzą swoje „szemrane interesy”, wpadając w kłopoty finansowe. Ratunek dostrzegają w ukrytych skarbach z czasów II wojny światowej, licząc na wielkie bogactwa, które wybawiłyby ich z problemów. Krótko przed świętami Bożego Narodzenia wyruszają wraz ze swoimi żonami - Edytą i Dorotą, w Góry Izerskie, do oddalonej od ludzkich siedzib gajówki, stojącej na Mokrej Przełęczy. 

„Gęsty las stojący wzdłuż drogi zdawał się być wrogi i nieprzyjazny. Coś czaiło się pomiędzy drzewami, coś, czego Patryk nie widział, ale czuł jego obecność przez skórę. Miał wrażenie, że to coś hipnotyzuje go wzrokiem.”

W ten sam rejon udaje się obywatel Niemiec Justus Shwarz i jego wspólnik Marian Boryczko oraz dziennikarz śledczy „Tropiciela” - Jacek Sulima, który zostaje wysłany przez swojego redaktora naczelnego w okolice Rębiszowa, by zbadać sprawę dzikiej bestii grasującej w okolicznym lesie. W jego ręce wpada maszynopis spisany przez Lucjana Walczaka - żołnierza Wojsk Ochrony Pogranicza, który pełnił służbę w Górach Izerskich tuż po wojnie. Osoby, które poznały jego treść i udawały się na poszukiwanie skarbów, nigdy nie powrócili... 

„Obejrzał się gwałtownie. W gęstych zaroślach coś się czaiło. Z pewnością nie człowiek, bo łeb, jeśli to był łeb, znajdował się jakiś metr nad ziemią. Wpatrywało się w Sulimę fosforyzującymi ślepiami.”

Powieść ma kilka wątków i płaszczyzn, które są nam ujawniane poprzez prowadzone rozmowy, wspomnienia bohaterów i opisy wydarzeń z przeszłości. Poszczególne wątki biegną początkowo obok siebie, by w kulminacyjnym momencie odegrać emocjonującą rolę. Z każdym nowym epizodem sytuacja staje się coraz bardziej zagadkowa. 

„ - Kurwa, co się w tym lesie wyprawia? Słyszycie? - zawołał w stronę idących przodem Patryka z Dorotą i Edyty. - Mam wrażenie, że ktoś cały czas snuje się za nami.”

Autorka nie odsłania od razu wszystkich kart lecz stopniowo wciąga nas w wir wydarzeń. Ukazuje tylko to co powinniśmy w danym momencie wiedzieć bez ujawniania głębszych warstw wydarzeń. To tak, jakbyśmy widzieli tylko pierwszy plan obrazu i nie dostrzegali tego, co rozgrywa się w tle.

Początkowo akcja biegnie spokojnie, nawet jest momentami nużąca, gdyż autorka stosuje szczegółowe opisy detali, poszczególnych czynności i wcześniejszych wydarzeń. Jednak im dalej , tym atmosfera zagęszcza się z rozdziału na rozdział. Co chwila jesteśmy zaskakiwani kolejnymi tajemniczymi zdarzeniami, niedopowiedzeniami, nie do końca ukazanymi epizodami czy nagłym końcem rozdziału w momencie, gdy zdarza się coś szczególnego. Dramatyzmu nadaje w niej nieznane zwierzę/bestia, które grasuje w okolicy, napada na kozy a nawet zagraża ludziom... Grozę potęgują też dziwne zjawiska, dźwięki, zjawiska meteorologiczne i astrologiczne, odgłosy kroków lub zarys jakiejś postaci. 

„Było coś nieprzyjemnego w tym miejscu. Jakaś dziwna atmosfera, jakby znalazł się w sferze oddziaływania bliżej nieznanej siły tajemnej, w innym wymiarze czy w innym świecie.” 

Książka została wydana bardzo starannie, na dobrym jakościowo papierze, oprawiona w lakierowaną, sztywną okładkę. Jej grafika jest stonowana lecz dosadna, gdyż widać na niej las iglasty ujęty z lotu ptaka. Na niego została „rzucona” ogromna plama krwi, co sugeruje mocne, sensacyjne wydarzenia z dreszczykiem emocji. Podtytuł „Nic nie jest tym, czym się wydaje” wzmacnia to wrażenie i sugeruje, że możemy spodziewać się historii pełnej tajemnic, nagłych zwrotów akcji i zaskakujących przygód aż do końca. Dodatkowym plusem są urokliwe miejsca Gór Izerskich malowniczo opisane przez autorkę, zachęcające do poznania tych pięknych terenów. 

To lektura, która wciąga w swoją fabułę finezyjnie, delikatnie a jednocześnie z „przytupem”. Mieszanka grozy, thrillera, przygody, kryminału, sensacji i elementów obyczajowych sprawia, że czas spędzony przy niej nie jest czasem straconym.

Książkę można kupić w sklepie:

Wydanie: I

Data premiery: 5.10.2017

Kategoria: Powieść przygodowa

Wydawca: Psychoskok

Oprawa: miękka ze skrzydełkami

Wymiary: 140 x 200 mm

Ilość stron: 538

Skład: Jacek Antoniewski

Projekt okładki: Marta Kamińska

Korekta: Bożena i Janusz Sigismundowie

Ilustracja na okładce: Jolanta Maria Kaleta

Wygrana książka

Dziś dotarła do mnie książka, którą wygrałam w konkursie zorganizowanym przez Wioletę Sadowską właścicielkę strony "Subiektywnie o książkach", której dziękuję za to wyróżnienie :)

Autorką książki jest Jolanta Maria Kaleta -  wrocławska pisarka, która  w swoich powieściach łączy fakty historyczne z fikcją, gdzie współczesność miesza się z przeszłością. Do tego zawsze dochodzi wątek sensacyjny pełen tajemnic i emocji. 

Podobnie zapowiada się  "Riese, tam gdzie śmierć ma Sowie oczy". Jej fabuła osadzona została na Dolnym Śląsku w Górach Sowich, gdzie realizowany był przez III Rzeszę projekt górniczo - budowlany o kryptonimie Riese. Tak się składa, że wiele lat temu byłam na tamtych terenach, więc tym bardziej przeczytam książkę z zainteresowaniem. 

tu recenzja Wiolety Sadowskiej