750. - "Powrót z piekła" część II

Powrót z piekła

Seria: Lwowska odyseja

Tom II

Magdalena Kawka

Wydanie: I

Data premiery: 18 marca 2021 r.

Wymiary: 195 x 126 mm

Liczba stron: 440

Okładka: miękka ze skrzydełkami

Wydawnictwo: Prószyński i S-ka

„Świat dąży do bezpiecznej równowagi. Bo życie już takie jest; szarpiesz się, miotasz, a czas i tak wszystko przemiele”.

Po rozstaniu się z bohaterami części pierwszej „Lwowskiej odysei” pozostało mi wiele pytań o ich dalsze losy. Na szczęście wydawnictwo Prószyński i S-ka wydało od razu obie części, więc mogłam dalej podążać za wydarzeniami, tym razem w tomie drugim pt.: „Powrót z piekła”

źr. zdjęcia:
granice.pl

Magdalena Kawka jest autorką poradnika dla rodziców „Przygody Kosmatka kilkulatka” i powieści „Sztuka latania”, która byłą jej debiutem literackim w 2010 roku. Następnie powstały jeszcze takie tytuły jak: „Alicja w krainie konieczności”, „Wyspa z mgły i kamienia”, „W zakątku cmentarza, czyli koniec wieczności” oraz „Rzeka zimna”, za którą dostała nagrodę na FLK w Siedlcach w 2012 r. Wspólnie z Robertem Ziółkowskim napisała książkę „Tuż za rogiem”, traktującą o trudnych relacjach w małżeństwie.

Magdalena Kawka jeszcze bardziej podkręciła emocjonalną i dramatyczną stronę swojej opowieści, pokazując, że wojna odsłania prawdziwą naturę człowieka. Są tacy, którzy mimo wszystko starają się nie zatracić swoich wartości, ale są i tacy, którzy wykorzystują sytuację dla swojej korzyści. Pokazuje, że na wojnie często role się odwracają. Dawni panowie dzielą ten sam los ze służbą, zanikają nierówności społeczne i zależności. Nic nie jest oczywiste, nie wiadomo komu ufać, a kogo lepiej unikać.

W wywiadzie udzielonym portalowi granice.pl, autorka przyznała, że niektóre postacie są wzorowane na prawdziwych osobach. Tak jest na przykład z Maxem Lenthenem, który wraca do Lwowa wraz z niemieckim okupantem zasilając szeregi wroga, biorąc to, czego wcześniej nie mógł zdobyć. Jego pierwowzorem był Pieter Menten, Holender - zbrodniarz wojenny, ale wcześniej był znany we Lwowie z licznych procesów i afer. Max Lenthen także pochodzi z Holandii.  Przed wojną próbował z ojcem Lilki, Gustawem, zrobić interes i m.in. kupić obraz Mehoffera „Dziwny ogród” wiszący w mieszkaniu u Lindnerów. To dzieło przewija się zarówno w pierwszym tomie powieści jak i w drugim i nabiera w niej wymiaru symbolicznego.

Porównując  tom drugi  do pierwszej części, uważam, że jest on bardziej dopracowany, lepiej napisany i dynamiczniejszy. „Pora westchnień, pora burz” toczyła się głównie z poziomu życia Lilki i jej rodziny. „Powrót z piekła” ukazuje nam losy kilku osób, które tym razem muszą żyć pod okupacją niemiecką. Ta część toczy się we Lwowie i na Syberii, gdzie został zesłany Gustaw Lindner. Na przemian śledzimy jego zmagania i walkę o przetrwanie z tym, co dzieje się u jego rodziny we Lwowie. Każdy z bohaterów ma tutaj swoją własną historię a wraz z nimi tworzą wielowątkową, przejmującą, wzruszającą, budzącą lęk, a nawet przerażenie, prawdziwą życiową opowieść o zawiłościach ludzkich losów.

Lilka przeszła szybki proces dorastania poprzez bolesne lekcje zapadające w pamięć. Wojna nauczyła ją, że nie można nikogo sądzić po pozorach i zbyt szybko oceniać. Dostrzegła różnice między dawną Lilką a dzisiejszą.  Kiedyś podchodziła zbyt naiwnie do życia, teraz wie, że ono zawsze weryfikuje wszelkie deklaracje, wyznawane ideały i wartości. Zatraciła swoją niewinność, bezkompromisowość i proste postrzeganie rzeczywistości. Nie raz widziała jak szczęście zmienia się w nieszczęście a radość miesza się ze smutkiem.

Jej mama, Marianna, już w pierwszym tomie okazała się kobietą o silnym charakterze. Teraz jej postać nabiera równie mocnego wydźwięku, gdyż musi stawić czoła wszelkim przeciwnościom mając na względzie dobro rodziny. Mimo wszechogarniającego lęku o życie, nieustającej walki o chociażby odrobinę normalności pośród wojennych, dramatycznych realiów, nadal się nie poddaje i robi wszystko, by rodzina była razem i czuła wzajemne wsparcie.

Z kolei Gustaw, przebywając na Syberii w obozie o zaostrzonym rygorze, nie raz zostaje wystawiony na próbę wierności, człowieczeństwa i wytrzymałości w trudnych warunkach syberyjskiej tajgi, gdzie czyha niebezpieczeństwo, grasują wilki, a w obozie panuje głód, praca ponad siły, pluskwy nie pozwalające spokojnie spać ale też zawiązują się przyjaźnie, wzajemne wsparcie i współczucie.

„Powrót z piekła” to świadectwo minionych, mrocznych dni, hołd złożony ofiarom II wojny światowej i ludziom zmagającym się z szarą codziennością pod okupacyjną siłą najpierw Sowietów, a potem Niemców. Można ją potraktować jako przesłanie dla dzisiejszego młodego pokolenia, które nie doświadczyło brutalności wojny a często młodzi ludzie nie potrafią docenić tego, co mają. 

Autorce nie raz udało się mnie zaskoczyć, sfrustrować, przerazić a nawet zbulwersować.  Serwuje wciąż emocjonalne niespodzianki, wprowadza świeże wątki i nowe postacie. To wszystko sprawia, że nie można oderwać się od czytania aż do samego końca, gdy  pozostawia nas w zawieszeniu. Zakończenie jest otwarte, dając pole dla kolejnej części, która ukaże się zimą pt.: „Nowy początek”. Z wywiadu udzielonego granice.pl wiem, że na pewno warto czekać, gdyż kontynuacja będzie jeszcze bardziej emocjonująca.

Recenzja pierwszej części "LWOWSKIEJ ODYSEI" 

pt.: "Pora westchnień, pora burz"

Książkę przeczytałam dzięki wydawnictwu:

Do nabycia na stronie wydawnictwa oraz księgarni 

INVERSO, EMPiK, BONITO, ŚWIAT KSIĄŻKI i wielu innych.

747. - "Pora westchnień, pora burz" część I

Pora westchnień, pora burz

Seria: Lwowska odyseja

Tom I

Magdalena Kawka

Data premiery: 18 marca 2021 r.
Liczba stron: 536
Format: 198 x126 mm
Okładka: miękka ze skrzydełkami
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka

„jeśli nad głową owcy wilk dogaduje się z lisem,to los owcy jest przesądzony”

Ile może znieść człowiek w obliczu nieszczęścia, trwogi, codziennej walki o przetrwanie a przy tym zachować wyznawane wartości? Żyjąc w czasie pokoju, bez dramatycznych wydarzeń nie wiemy tak naprawdę jak byśmy zachowali się wobec zagrożenia, podobnie jak nie wiedzieli tego bohaterowie książki „Pora westchnień, pora burz”, którzy boleśnie się o tym przekonali. Obyśmy my nigdy nie musieli tego doświadczyć.

źr. zdjęcia:
nakanapie.pl

Magdalena Kawka jest z wykształcenia socjologiem a z zamiłowania pisarką, natomiast z upodobania wolnym strzelcem. Współpracowała z magazynami zajmującymi się problematyką wychowania. Jest autorką poradnika dla rodziców „Przygody Kosmatka kilkulatka” i powieści „Sztuka latania”, „Alicja w krainie konieczności”, „Wyspa z mgły i kamienia”, „W zakątku cmentarza, czyli koniec wieczności” oraz „Rzeka zimna”, za którą dostała nagrodę na FLK w Siedlcach w 2012 r. Wspólnie z Robertem Ziółkowskim napisała książkę „Tuż za rogiem”, traktującą o trudnych relacjach w małżeństwie.

„Pora westchnień i burz” to pierwsza, w dorobku pisarki, powieść historyczno – obyczajowa, która powstawała przez 3 lata i swoją pierwszą premierę miała w 2016 roku. Już wówczas autorka pracowała nad jej kontynuacją, ale dopiero w tym roku ukazały się obie części. Trzecia zaplanowana została na zimę tego roku.

Tom I „Lwowskiej odysei” otrzymał nową okładkę, uważam że lepszą od swojej poprzedniczki, a dzięki temu całość wygląda bardziej zachęcająco. Pani Magdalena Kawka opowiedziała w swoim  wywiadzie udzielonym portalowi lubimyczytac.pl, że fabuła powieści została skonstruowana na podstawie zebranych przez nią materiałów, które pozostały po jej dziadkach. Wśród tych dokumentów znalazły się m.in. mapy Lwowa, przewodniki po nim, cenniki biletów tramwajowych i dorożek. Drugim źródłem wiedzy były pamiętniki ze wspomnieniami ludzi, którzy żyli we Lwowie w tamtym czasie. Uzupełniającym elementem poznawczym okazały się przedwojenne filmy i piosenki. To wszystko sprawiło, że stworzona powieść świetnie i szczegółowo oddaje charakter dawnego Lwowa, tradycję i dramat ludzkich losów.

Fabuła została osnuta wokół Lilki Lindner i jej rodziny oraz koleżanek ze szkoły: Janki, Niny, Sary, Jadzi, Olgi, Marysi i Wandy. Mają po 16 lat, uczą się w gimnazjum Świętej Marii Magdaleny.  Lilkę poznajemy, gdy trwają ferie świąteczne zimą 1938 roku, natomiast pozostałym dziewczynom przyglądamy się, gdy rozpoczyna się ostatni rok nauki, na końcu którego czeka ich zdawanie matury. Nikt jeszcze nie spodziewa się, że życie postawi ich losy przed egzaminem z dorosłości, którego każdy chciałby uniknąć.

Autorka podzieliła swoją opowieść na dwie części. Pierwsza nosi tytuł „Pora westchnień” a druga – „Pora burz”. Uważam, że był to bardzo dobry pomysł, gdyż wyraźnie można dostrzec różnicę między klimatem beztroskiego życia a wojennym piekłem. Podkreślają to nie tylko nazwy części I i II ale też, rozpoczynający każdą z nich, fragment wiersza Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej.

W pierwszej połowie powieści autorka doskonale oddała zmieniające się nastroje przejawiające się w społeczeństwie. Młodzież beztrosko spędza czas, uczy się, snuje marzenia, wyobraża sobie swoją przyszłość, kocha, spiera się, bawi, nie przejmując się nadchodzącymi zmianami. Dorośli dbają o swoje rodziny, starają się wykonywać codzienne obowiązki, ubijać interesy, udzielać się towarzysko, podróżować i czerpać z życia, to co najlepsze. Na razie jeszcze nikt nie wierzy, by coś mogło się zmienić. Jednak im bliżej września 1939 roku, tym ludzie coraz częściej mówią o wojnie. Wzmaga się działalność organizacji narodowościowych, organizowane są patriotyczne spotkania, wiece, manifestacje, coraz częściej dochodzi do awantur z ukraińskimi studentami i mają miejsce napady na polskich studentów. Władze natomaist wykorzystują konflikty narodowościowe, zdarzają się ataki na żydowskie sklepy ale mimo to młodzi żyją nadzieją, że ich dotychczasowy świat nie przestanie nagle istnieć i będą mogli realizować to, co zaplanowali. Jako czytelnicy mamy tę przewagę, że znamy historię i dlatego wyczuwamy, razem z mieszkańcami Lwowa, nadciągające widmo katastrofy, które „powoli, lecz nieubłagalnie zasiewa w sercach kłujące ziarnka strachu”.

Druga część powieści zmiata sielankową atmosferę całkowicie i dostarcza gwałtownych emocji związanych z dramatycznymi, tragicznymi, przerażającymi i niebezpiecznymi wydarzeniami. 22 września 1939 roku do Lwowa wkracza Armia Czerwona, która zawłaszcza miasto i jego mieszkańców niszcząc, aresztując i mordując. 

„Pora westchnień, pora burz” zawiera wszelkie atuty powieści, która wciąga, targając naszymi emocjami na wszelkie sposoby. Pierwsza część jest nieco wolna, skupiona na pokazaniu życia we Lwowie, jego pięknych zakątków, atmosfery, panującej mody i uroku. Pani Magdalena Kawka wnika swoim obrazowym pisaniem w czytelnicze umysły wzbudzając skrajne przeżycia, lęki, obawy o życie bohaterów a nawet przerażenie. Zwłaszcza druga część jest niezwykle burzliwa, niespokojna, przejmująca. Eksponuje w niej siłę ludzkiej wytrzymałości, zaradności ale też wagę zachowania ludzkiej twarzy w obliczu grożącego nieszczęścia i brutalności wojny. 

Na przykładzie rodziny Lindnerów pokazuje jak ważne jest wzajemne wsparcie, współczucie i chęć niesienia pomocy potrzebującym. Zwłaszcza postawa matki Lilki, pani Marianny, wzbudza podziw, gdyż jej dotychczasowe życie nie przygotowało ją na to, z czym musiała się zmierzyć podczas wojennego piekła. Zarówno dla niej, jak i jej rodziny ale i innych bohaterów tej powieści nastał czas przewartościowania swoich przekonań. Dla dorosłych to czas sprawdzianu wyznawanych poglądów i wartości, dla młodych to czas zbyt szybkiego dorastania. 

To bardzo wzruszająca, pełna dramatycznych sytuacji, niezwykle prawdziwa i wstrząsająca opowieść o zawiłościach życiowych ścieżek naznaczonych  wojenną burzą, która bezlitośnie obnaża prawdę o ludziach, zmieniając ich w obliczu dramatycznych doświadczeń, wywracając wszystko do góry nogami, wrogów przemienjając w przyjaciół, a przyjaciół we wrogów tak, że coraz trudniej jest zachować człowieczeństwo, gdy każdy dzień wypełnia  walka o życie.

„Nie sztuka być dobrym człowiekiem, gdy świeci słońce. Sztuką jest nie sprzeniewierzyć się wartościom, kiedy szaleje zamieć”.

Recenzja drugiej części "LWOWSKIEJ ODYSEI" pt.: "Powrót z piekła"

Książkę przeczytałam dzięki wydanictwu:

Do nabycia na stronie wydawnictwa oraz 

księgarni INVERSO, EMPiK, BONITO, ŚWIAT KSIĄŻKI i wielu innych.