[87/26] - 2025.: "Sonka. Ostatnia żona Jagiełły"

"Sonka.

Ostatnia żona Jagiełły"

Dorota Pająk-Puda

„Może byłam dzika, może głupia. 

Ale szybko się uczę. 

Jak być królową też.”

Zofia Holszańska, nazywana Sonką, odegrała w historii dynastii Jagiellonów bardzo ważną rolę. Sonka przeszła do historii nie tylko jako ostatnia żona Jagiełły, ale również matka królów: Władysława III Warneńczyka oraz Kazimierza IV Jagiellończyka. Jej życie dalekie było od bajki o królewskim dworze. Intrygi, plotki i walka o pozycję sprawiły, że Sonka przez lata musiała udowadniać swoją wartość w świecie rządzonym przez mężczyzn. Nic więc dziwnego, że jej historia do dziś inspiruje historyków i pisarzy, a pani Dorota Pająk-Puda postanowiła oddać jej głos w swojej powieści „Sonka. Ostatnia żona Jagiełły”.

Trudno mi nawet sobie wyobrazić, co musiała czuć dziewczyna, która nagle trafia na Wawel, do świata pełnego zasad, chłodnych, niechętnych, a nawet u niektórych nienawistnych spojrzeń i ludzi walczących o wpływy.

Pani Dorota Pająk-Puda doskonale wykreowała postać Sonki, ukazując jej przeżycia w narracji pierwszoosobowej, więc widzimy świat tak, jak ona go widzi. Poznajemy bohaterkę jako młodziutką osobę, która czuje się trochę zagubiona i próbuje znaleźć swoje miejsce w życiu. Śledzimy jej losy od momentu przybycia na Wawel w 1422 roku aż do śmierci królowej, która nastąpiła w 1461 roku, ale książka na tym się nie kończy, bo mamy jeszcze dwa interesujące bonusy. Jeden dzieje się kilka lat po odejściu Sonki, a drugi to zaskakujący epilog.

Bardzo podobało mi się, że autorka niczego nie wybiela, ani króla, ani Zbigniewa Oleśnickiego, czy innych znanych z kart historii postaci. Dzięki temu wszystko wydaje się bardziej prawdziwe. Króla Władysława II Jagiełłę znamy jedynie poprzez pryzmat jego zwycięstwa nad Krzyżakami na polach grunwaldzkich w 1410 roku. Jego wizerunek mamy stworzony poprzez karty historii i film „Krzyżacy”, ale tak naprawdę nie wiemy jaki był. Jedynie na podstawie informacji z podręczników szkolnych, czy filmów mamy stworzony jego wizerunek.

Książka "Sonka. Ostatnia żona Jagiełły" pokazuje nam zupełnie innego króla Jagiełłę, którego trudno mi było polubić. Nie ma w tym przesadnego patosu ani sztucznego podkręcania emocji. Styl autorki pozostaje lekki i naturalny, przez co książkę czyta się naprawdę płynnie, mimo że opowiada o wydarzeniach sprzed kilkuset lat.

Ogromną rolę odgrywa też atmosfera samego Wawelu, w którym wydaje się, że „ściany mają uszy”, a każda z przebywających w nim osób coś knuje, nie zawsze ma dobre zamiary. Nad wszystkim unosi się cień Zbigniewa Oleśnickiego, człowieka potężnego, wpływowego, żądnego władzy i potrafiącego wykorzystać swoje stanowisko. Autorka świetnie pokazuje, jaką ogromną władzę mieli wtedy duchowni i jak łatwo można było zniszczyć komuś reputację jednym słowem, podejrzeniem, czy plotką. Nawet narodziny synów nie dają Sonce pełnego bezpieczeństwa. Plotki o zdradzie i podważanie ojcostwa dzieci pokazują, jak kruche było miejsce kobiet nawet na samym szczycie.

Najbardziej ujęło mnie jednak obserwowanie przemiany samej Sonki. Z początku jest przestraszoną dziewczyną, która nie rozumie świata wokół siebie. Z czasem staje się kobietą świadomą swojej pozycji i ceny, jaką musi za nią zapłacić. Młoda królowa po prostu uczy się przetrwać, milczeć wtedy, kiedy trzeba, i walczyć wtedy, kiedy nie ma już wyboru. Czytając o jej życiu możemy też być świadkami wydarzeń, które miały miejsce w tamtym czasie i razem z Sonką przeżywać związane z nimi emocje.

„Sonka. Ostatnia żona Jagiełły” nie jest romantyczną historią, chociaż są elementy romansu z niespełnioną miłością. Historia jest tu ważna, ale najważniejsze pozostają emocje i człowiek. Dzięki temu książka trafi do osób interesujących się historią Polski, ale też do tych, którzy po prostu lubią opowieści o kobietach, o których mówi się niewiele, albo nie zawsze tak, jak na to zasługują. Po zamknięciu tej historii najbardziej pozostała mi chyba myśl o tym, jak samotne musiało być życie kobiet takich jak Sonka. Królowa, matka przyszłych władców, a jednocześnie dziewczyna, która przez większość życia musiała walczyć o własne miejsce, pozycję i własny honor.

Egzemplarz książki otrzymałam w ramach współpracy z portalem 

Wydanie: II

Data premiery: 25.03. 2026 rok (I wydanie: 30.09.2020r.)

Ilość stron: 320

Wymiary: 150 x 210 mm

Okładka: twarda

ISBN 978-83-8241-313-7

E-book ISBN 978-83-7779-650-4

Wydawnictwo: MG

Moja ocena: 5/6